\NormalFont\ShortTitle{Yaak'ooba Kiitaa}

{\MT Yaak'oobi

\par }{\MTB S'aafeedda Kiitaa

\par }{\IMT Geluwaa

\par }{\IP Ha kiitaa s'aafeedda Yaak'oobi Godaa Yesuusa ishaappe attin tammanne laa"u Yesuusa kaalliyaawanttuppe ittuwaa gidenna. Ikka Yerusaalamen de'iyaa ammaniyaa asaa kaaletsiyaa c'imaa (Gal. 2:9). Ha kiitay s'aafetteeddawe itti woosa gollattiw gidennaan Roome kawutetsaa giddon laaletteedda Ayihuda ammaniyaawanttu ubbatuwaassa gideedda, nuunakka hachche hachche de'uwaa kaaletsiyaa k'ofatuwaa oyk'k'eedda. S'aafetteeddawekka «Alamiyaa ubbaan laaletteedda S'oossaa asaassa». Ha mas'aafaa s'aafeeddawe aad'd'eedda eratetsaa nuuni oosuwaan peeshshiyaa hiillaanne ammaniyaa asaa eeshshaanne hanotaa tamaarissiyaa ogiyaa kaalesuwaa immiyaa yewatuwaa misiliyaadan k'onc'c'iyaan bessee.

\par }{\IP Hiyyeesatetsaabaa, duretetsaabaa, paac'c'iyaabaa, lo"o eeshshaabaa, k'anaatiyaabaa, ammanuwaabaanne lo"o oosuwaabaa, ins's'arssaa maaduwaabaanne k'ohuwaabaa, aad'd'eedda eratetsaabaa, ittuu ittuwaanna walak'ettiyaabaa, otoruwaabaanne ashikketetsaabaa, hara asaa bolla pirddiyaawaa, c'eek'uwaabaa woy ayyuwaabaa, genc'c'aabaanne woosaabaa, ammaniyaa Asay de'anaw bessiyaa ogiyaa ubbaa s'aafeedda.

\par }{\IP Kiitaykka kiristtinnaa de'uwaan ammanuu oosuwaan peeshshana hanotaabaa k'onc'c'issiide bessee.

\par }{\IOT Shemppatuwaa Ubbatoo Imetteedda K'antsa K'ofatuwaa

\par }{\IO Geluwaa
{\IOR{1:1}}

\par }{\IO Ammanuwaanne aad'd'eedda eratetsaa
{\IOR{1:2-8}}

\par }{\IO Hiyyeesatetsaabaanne duretetsaa
{\IOR{1:9-11}}

\par }{\IO Paac'iyaa
{\IOR{1:12-18}}

\par }{\IO S'oossaa k'aalaa sisussaanne oosuwaa bolla peeshussaa
{\IOR{1:19-27}}

\par }{\IO Hanenna ogiyaan ittuu haraw maaddenna mala imetteedda oduwaa
{\IOR{2:1-13}}

\par }{\IO Ammanuwaanne oosuwaa
{\IOR{2:14-26}}

\par }{\IO Ammaniyaa asaanne ins's'arssaappe kesiyaa haasayaa
{\IOR{3:1-18}}

\par }{\IO Ammaniyaa asaanne ha alamiyaa
{\IOR{4:1—5:6}}

\par }{\IO Dumma dumma yewoo imetteedda mak'k'uwaa
{\IOR{5:7-20}}



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Taani Yaak'oobi S'oossaa ayiliinne Godaa Yesuusi Kiristtoosa ayilii, biittaa ubbaan laaletteedda tammanne laa"u zeretsatoo\FTNT{*}{{\FR 1:1 }{\FK{Biittaa ubbaan laaletteedda tammanne laa"u zeretsatoo:
}}{\FT{Yaak'oobi giidde de'iyaa k'ofay, Godaa kaalliyaa ammaniyaawantta gidiide tammanne laa"u Israa'eeliyaa zeretsatuwaadan barenttu morkkatuwaan biittaa ubbaa laaletti gakkeeddawantta guussaa.}}} sarotaa kiittay.


\par }{\SH Danddayaa, Ammanuwaa, Aad'd'eedda Eratetsaa
\par }
{\PP \VS{2-3}Taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, hintte ammanuu paac'ettiyaawe hinttenttoo danddayaa immanawaa eriide, dumma dumma paac'ii hinttena gakkiyaa wode, hewaa kumentsaa nashechchaadan paydite.

\VS{4}Hintte danddayay ayinne bali baynnaan hinttena minneeddawanttanne pac'i bayinnawantta ootsiide, bare oosuwaa polo.

\VS{5}Shin hintteppe ooninne barew aad'd'eedda eratetsay d'ayooppe, kad'ennaan ubbaw keekatetsan immiyaa S'oossaa woosso. I aw immana.

\VS{6}Shin I ayaaninne sid'ennaan ammanuwaan S'oossaa woosso. Ayaw gooppe, sid'iyaa uray c'arkkuu sugina k'aas's'iyaa abbaa beetaa mala.

\VS{7-8}Ayaw gooppe, laa"u k'ofay de'iyaa uray, bare ogiyaa ubbaan bare k'ofaa k'achchennawe, he uray Godaappe ayinne demmanaw k'oppoppo.


\par }{\SH Hiyyeesaa Asaanne Dure Asaa Nashechchaa
\par }
{\PP \VS{9}Shin hiyyeesaa ishay S'oossay Aa d'ok'k'u ootseedda wode nashetto.

\VS{10}K'ay dure ishaykka S'oossay Aa kawushisseedda wode nashetto. Ayaw gooppe, dure bitanii maataa giddon dic'c'iyaa c'iishshaadan d'ayana.\XREF{}{{\XO 1:10 }{\XT{Isa. 40:6-7}}}

\VS{11}Ayaw gooppe, away bare seelaanna kesiide, maataa melissina, c'iishshay d'ayee; k'ay Aa malaa lo"otetsaykka d'ayee; hewaadankka k'ay dure bitanii barewaa ootsiidde d'ayana.


\par }{\SH Asaa Bolla Gakkiyaa Paac'iyaa
\par }
{\PP \VS{12}Waayiyaan genc'c'iyaa uray anjjetteeddawaa; ayaw gooppe, he waayiyaa s'ooneeddawaappe guyyiyaan, S'oossay barena siik'iyaawanttoo immana geedda de'uwaa kalachchaa\FTNT{†}{{\FR 1:12 }{\FK{De'uwaa kalachchaa:
}}{\FT{Bonchchetteedda de'uwaa guussaa.}}} I akkana.

\VS{13}Ooninne paac'etteedda wode, «Taana S'oossay paac'c'ee» gooppo. Ayaw gooppe, S'oossay iitan paac'ettanaw danddayenna; k'ay I bare huup'ew oonanne paac'c'enna.

\VS{14}Shin Asay huup'iyaan huup'iyaan bare huup'e iita amuwaan gooshettiyaa wodenne c'imettiyaa wode paac'ettee.

\VS{15}Hewaappe guyyiyaan, amuu shahaariide, nagaraa yelee; k'ay nagaray dic'c'iide, hayk'uwaa yelee.


\par }{\PP \VS{16}Taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, c'imettoppite.

\VS{17}Lo"o imuwaa ubbaynne kumentsaa woytaa ubbay saluwaappe yee. Saluwaa poo'uwaa med'd'eedda Aawuwaappe yee; S'oossay bare huup'ew dummatennanne woy bare kuwaa laammenna.

\VS{18}Nuuni I med'd'eedda med'etatuwaa giddon d'ok'k'asaa akkanaadan, nuuna bare sheniyaan tumu k'aalaan yeleedda.


\par }{\SH Siseeddawaa Oosuwaan Peeshshiyaawaa
\par }
{\PP \VS{19}Taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, hawaa hassayite; Asay ubbay sisanaw elleello; shin haasayanawunne hank'k'ettanaw elleelloppo.

\VS{20}Ayaw gooppe, asaa hank'k'uu S'oossay koyyiyaa s'illotetsaa ahenna.

\VS{21}Hewaa diraw, tuna hanotaa ubbaanne iitatetsaa ubbaa hintteppe d'ayissiide, S'oossay hintte wozanaan tookkeedda hintte shemppuwaa ashshanaw danddayiyaa k'aalaa ashikketetsan akkite.


\par }{\PP \VS{22}Shin S'oossaa k'aalaa oosuwaan peeshshiteppe attin, sisa s'alalaan hintte huup'iyaa c'immoppite.

\VS{23}Ayaw gooppe, k'aalaa sisiide ootsenna uray de'ooppe, I bare malaa masttootiyaa s'eelliyaa uraa mala.

\VS{24}I barena s'eelliide bee; ellekka I ay malenttonne dogi aggee.

\VS{25}Shin ooninne ayiletetsaappe kessiyaa bali bayinna higgiyaa s'eelliide, aan ak'iyaawe k'ay Aa naagiyaawe, siseeddawaakka dogennawe, he uray bare ootsiyaa oosuwaan anjjettana.


\par }{\PP \VS{26}Bare ins's'arssaa naagennan barena c'immiidde, barew S'oossaa goyinniyaawaa malatiyaa uray de'ooppe, Aa goynay mela.

\VS{27}S'oossaa Aawuwaa sintsan pokkuu bayinna geeshsha goynay hawaa; hewe hak'awe gooppe, aata aawuu bayinna naanatuwaanne waayettiyaa am"etuwaa maaddanawaanne sa'aa nagaraa k'itaappe bare huup'iyaa naaganawaa.




\par }\Chap{2}{\SH Hiyyeesaa Kad'anaw Bessena
\par }
{\PP \VerseOne{1}Taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, hintte nu bonchcho Godaa Yesuusi Kiristtoosa ammani de'iidde, deemuwaa s'eelliide, asaa bonchchoppite.

\VS{2}Ayaw gooppe, work'k'aa migiduwaa wotsiide, lo"o mayuwaa mayyeedda itti Asay hintte shiik'uwaa yooppe, k'ay c'urk'k'a mayuwaa mayyeedda hiyyeesaa asikka yooppe,

\VS{3}lo"o mayuwaa mayyeedda bitaniyaa hintte aatsi bonchchiidde Aa, «Neeni hawaan ubbaappe lo"iyaa oydiyaan utta» giide k'ay hiyyeesaa bitaniyaa, «Neeni hininna ek'k'ashsha; woy hawaan ta gediyaa matan sa'aan utta» gooppe,

\VS{4}yaatina hintte hintte giddon shaakotetsaa med'd'iyaawanttanne iita k'ofaanna de'iyaa daannatuwaa gidikkiteeyee?


\par }{\PP \VS{5}Taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, sisite; S'oossay ha sa'aan de'iyaa hiyyeesaa Asay ammanuwaan durettanawunne barena siik'iyaawanttoo immana geedda saluwaa kawutetsaa laattanaw dooribeenneyee?

\VS{6}Shin hintte hiyyeesatuwaa toochcheeddita. Duretuu hinttena tuggayiyaawantta gidikkinooyee? Unttunttu hinttena daannan mootiyaawantta gidikkinooyee?

\VS{7}Hinttew imetteedda lo"o suntsaa boriyaawanttu unttuntta gidikkinooyee?


\par }{\PP \VS{8}Shin S'oossaa Mas'aafan, «Ne shooruwaa ne huup'iyaadan siik'a» geetettiide s'aafetteedda kaatiyaa higgiyaa\FTNT{*}{{\FR 2:8 }{\FK{Kaatiyaa higgiyaa:
}}{\FT{Ubbaappe aad'uwaan go"iyaa higgiyaa; hawaa biletsay, kaatiyaappe imetteeddawaa guussaa. Kaatii oonee gooppe S'oossaappe imetteedda higgiyaa.}}} hintte polooppe, lo"obaa ootsiita.\XREF{}{{\XO 2:8 }{\XT{Wog. 19:18}}}

\VS{9}Shin hintte asaa deemuwaa s'eelliide bonchchooppe, nagaraa ootsiita; k'ay higgii hintte bolla, higgiyaa mentseeddawanttudan pirddana.

\VS{10}Ayaw gooppe, ooninne higgiyaa ubbaa naagiide, ittinno mentsiyaawaa gidooppe, he uray higgiyaa ubbaa mentsee.

\VS{11}Ayaw gooppe, «Woshummoppa» geeddawe k'ay «Wod'oppa» geedda; shin neeni woshummana d'ayooppekka, wod'eeddawaa gidooppe, higgiyaa mentsaadda.\XREF{}{{\XO 2:11 }{\XT{Kes. 20:13, 14; Zar. 5:17, 18}}}

\VS{12}Asaa ayiletetsaappe kessiyaa higgiyan, pirddaa akkana asatuwaadan haasayitenne unttunttuwaadan ootsite.

\VS{13}Ayaw gooppe, asaa maaribeenna uraa S'oossay maarennan pirddana; maarotetsay pirddaa s'oonee.


\par }{\SH Ammanuwaanne Oosuwaa
\par }
{\PP \VS{14}Taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, itti uray barew ammanuu de'ee gooppe, k'ay Aa ammanuwaa Aa oosuu erissana d'ayooppe, Aa ay go"anee? Aa ammanuu Aa ashshanaw danddayii?

\VS{15}Itti ishay, woy itti michchata kallottooppe, k'ay unttunttoo ubbaa gallassi miyaabay d'ayooppe,

\VS{16}hintteppe itti uray unttuntta, «Saro biite. Tamaa ho"ite. Kalliide miite» giide, unttunttoo koshshiyaawaa immana d'ayooppe, unttuntta ay go"anee?

\VS{17}Hewaa diraw, ammanuu oosuu baynnaan barekka de'ooppe hayk'k'eeddawaa.


\par }{\PP \VS{18}Shin itti uray, «New ammanuu de'ee; k'ay taw oosuu de'ee. Neeni ne ammanuwaa ne oosuwaappe shaakkaade taana bessa; taanikka ta ammanuwaa ta oosuwaan neena bessana» gaana.

\VS{19}Neeni itti S'oossay de'iyaawaa ammanaasa; hewe lo"a. S'alahetuukka k'ay ammaniino; yashshaan kokkoriino.

\VS{20}Neeni eeyay! Ammanuu oosuwaappe shaakettiide go"ennawaa\FTNT{†}{{\FR 2:20 }{\FK{Go"ennawaa:
}}{\FT{Hawaa guussay hayk'k'eeddawaa guussaa.}}} eranaw koyyay?

\VS{21}Nu aabbu Abraahaamo bare na'aa Yisaak'a yarshshiyaa sa'aa bolla wotseedda wode, bare oosuwaan s'illibeennee?\XREF{}{{\XO 2:21 }{\XT{Dom. 22:1-14}}}

\VS{22}Aa ammanuunne Aa oosuu ittippe ootseeddawaanne Aa ammanuu Aa oosuwaan poletteeddawaa be'ikkii?

\VS{23}S'oossaa Mas'aafay «Abraahaamo S'oossaa ammaneedda. S'oossaykka hewaa aw s'illotetsan paydeedda» geeddawe poletteedda; k'ay S'oossaa dabbo geetettiide I s'eesetteedda.\XREF{}{{\XO 2:23 }{\XT{Dom. 15:6; 2 Od. 20:7; Isa. 41:8}}}

\VS{24}Asay ammano s'alalaana gidennaan, oosuwaan s'illiyaawaa hintte be'iita.


\par }{\PP \VS{25}Hewaadankka k'ay c'aaratta Ra'aaba kiitettowantta mokkaade hara ogiyaanna unttuntta moyzzeedda wode, bare oosuwaan s'illabeykkee?\XREF{}{{\XO 2:25 }{\XT{Iya. 2:1-21}}}


\par }{\PP \VS{26}Ayaw gooppe, shemppuu shaaketteedda bollay hayk'k'eeddawaa gidiyaawaadan, hewaadankka k'ay oosuu shaaketteedda ammanuu hayk'k'eeddawaa.




\par }\Chap{3}{\SH Ins's'arssaa Naagiyaawaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, nuuni haratuwaappe aad'd'iyaa pirddaa akkanawaa hintte eriyaa diraw, hintteppe c'oratuu tamaarissiyaawantta gidoppite.

\VS{2}Nuuni ubbaykka daroban baleetto; itti uray bare haasayan mulekka balana d'ayooppe, I barena naaganaw danddayiyaa bali bayinna asaa.

\VS{3}Paratuu nuw azazettana mala, bis'aalaa barssiide, nuuni koyyiyaasaa ubbaa unttuntta afeetto.

\VS{4}Be'ite, markkabatuukka k'ay hewaa keenaa wolk'k'aama gidiidde, gotuwaa c'arkkuwaan laagettoopekka, unttuntta laaggiyaawe barewaa koyyiyaasaa zaariide laaggiyaa k'eeri guutsaa mitsaan laagettiide biino.

\VS{5}Hewaadan ins's'arssay bollaa giddon guutsa asatetsaa gidooppekka, daro wolk'k'aamaban c'eek'ettee.

\par }{\PP Guutsa tamay waaniide wolk'k'aama wora guuddii! Akeekite.

\VS{6}Ins's'arssaykka tamaa mala. I nu asatetsaa giddon iitabaa ubbaa ootsana danddayee; asatetsaa ubbaa tunissee. K'ay nu de'uwaa wotsaakka tamaan guuddee; Gaannamiyaa tamaan I guudettanawaa.

\VS{7}Ayaw gooppe, do'atuwaa, kafatuwaa zariyaa, tiraan gooshettiyaa shooshshatuu zariyaanne abbaan de'iyaa med'etatuwaa zariyaa ubbaa Asay aadisseedda; k'ay unttunttukka aadeeddino.

\VS{8}Shin ooninne ins's'arssaa aadissanaw danddayibeenna; ins's'arssay wod'iyaa marzzii kumeedda c'o"u geena iita med'etaa.

\VS{9}Nuuni ins's'arssan nu Godaanne Aawuwaa galateetto; k'ay aanikka S'oossaa malatiide med'etteedda asaa shek'k'eetto.\XREF{}{{\XO 3:9 }{\XT{Dom. 1:26}}}

\VS{10}Itti doonaappe galataynne shek'ay kesee. Taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, hewe hewaadan hananaw bessena.

\VS{11}Pulttuu itti ollaappe mal"iyaa haatsaanne c'ammiyaa haatsaa pulttanaw danddayii?

\VS{12}Taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, balasiyaa giyaa mitsay wogaraa ayifanaw danddayii? Woy woyniyaa turay balasiyaa giyaa mitsaa ayifanaw danddayii? Mas'ine mas'ine giyaa haatsaappekka mal"o haatsay kesana danddayenna.


\par }{\SH Saluwaa Aad'd'eedda Eraanne \newline  Sa'aa Aad'd'eedda Eraa
\par }
{\PP \VS{13}Hintte giddon aad'd'eedda eranchchaynne akeekanchchay oonee? Bare lo"o de'uwaan oosetteedda bare oosuwaa aad'd'eedda eratetsaappe yiyaa ashikketetsaan besso.

\VS{14}Shin hintte wozanaan c'ammiyaa k'anaatiinne yirggii de'oppo. K'ay tumatetsaa bollaakka worddotoppitenne otorettoppite.

\VS{15}Hewaa mala aad'd'eedda eratetsay saluwaappe wod'd'iyaawaa gidenna; shin hewe sa'aabaa, asaawaa, s'alahatuwaa.

\VS{16}Ayaw gooppe, k'anaatiinne yirggii de'iyaa saan walassaynne iita ooso ubbay de'ee.

\VS{17}Shin bollappe yiyaa aad'd'eedda eratetsay ubbaappe kase geeshsha. K'ay sarotetsaa dosiyaawaa, ashikkenne eeno giyaawaa; k'ay maarotetsaynne lo"o ayfii kumeeddawaa. Sid'iinne lo"o malatiyaa iitatetsay bayinnawaa.

\VS{18}S'illotetsaa ayfii sarotetsaa ootsiyaawanttu sarotetsaan zereedda zeretsaappe beetteedda.




\par }\Chap{4}{\SH Ha Alamiyaa Iitatetsaa Dosennan Agganawaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Olaynne walassay hintte gidduwaa hak'appe yii? Unttunttu yeeddasay hintte bollaa giddon olettiyaa hintte nashettanaw wolk'k'aama amuwaa amottiyaawaappe gidennee?

\VS{2}Hintte amottiita; shin demmikkita; wod'iita. Loytsi koyyiita; shin demmanaw danddaykkita; walak'ettiitanne olettiita. Shin S'oossaa woossenna diraw, hintte koyiyaawaa demmikkita.

\VS{3}S'oossaa woossiita, shin demmikkita; gaasuukka balaa ogiyaan woossiita. Hewaa hinttena nashechchiyaawaan peeshshanaw koyyiyaa diraassa.

\VS{4}Simmi woshummiyaawanttoo, ha alamiyaanna dabbotiyaawe S'oossaw morkke gidiyaawaa erikkitee? Ayaw gooppe, ha alamiyaanna dabbotanaw koyyiyaawe ooninne S'oossaanna morkkettee.

\VS{5}Woy S'oossaa Mas'aafay, «S'oossay nuunan wotseedda Ayyaanay wolk'k'aama amuwaa nuw amottee» giyaawaa hinttenttoo c'oo giyaawaa malatii?

\VS{6}Shin S'oossay aad'd'o keekatetsaa aatsiide immee. Hewaa diraw, S'oossaa Mas'aafay, «S'oossay otorettiyaawantta is's'ee; shin barena kawushshiyaawanttoo aad'd'o keekatetsaa immee» yaagee.\XREF{}{{\XO 4:6 }{\XT{Lem. 3:34}}}


\par }{\PP \VS{7}Simmi, hintte S'oossaw moodettite. Yaatiide s'alahiyaanna ek'ettite; I hintteppe bak'atana.

\VS{8}S'oossaakko shiik'ite; ikka hinttekko shiik'ana. Hinttenoo nagaranchchatoo, hintte kushiyaa meec'ettite. Laa"u k'ofay de'iyaawanttoo, hintte wozanaa geeshshite.

\VS{9}Tuggattite; kayyottitenne yeekkite. Hintte miichchaa yeekoo laammite; hintte nashechchaakka kayyoo laammite.

\VS{10}Godaa sintsan hintte huup'iyaa toochchite; k'ay I hinttena d'ok'k'u d'ok'k'u ootsana.


\par }{\SH Asaa Bolla Pirddennaan Agganawaa
\par }
{\PP \VS{11}Taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, ittuu ittuwaa zigiroppite. Bare ishaa zigiriyaawenne Aa bolla pirddiyaawe higgiyaa zigireenne higgiyaa bolla pirddee. Neeni higgiyaa bolla pirddooppe, higgiyaa bolla pirddiyaawaa gidaasappe attin, higgew azazettiyaawaa gidakka.

\VS{12}Higgiyaa immiyaawenne pirddiyaawe S'oossaa s'alalaa; I ashshanawunne d'ayissanaw danddayee; shin ne shooruwaa bolla pirddiyaawe neeni oonee?


\par }{\SH C'eek'ettennaadan Imetteedda Zoriyaa
\par }
{\PP \VS{13}Hinttenoo, «Nuuni hachche woy wontti he katamaa baana; hewan laytsaa uttana; zal"ananne k'ay miishshaa wod'isana» giyaawanttoo, be'ite.\XREF{}{{\XO 4:13 }{\XT{Lem. 27:1}}}

\VS{14}Wontti hintte de'uu ayaa hananenttonne erikkita; guutsa wodew hintte beettiide, guyyeppe d'ayiyaa peenuwaa mala.

\VS{15}Hewaa aggiide, «Goday gooppe, nuuni de'ana; hawaa woy hewaa ootsana» gaanaw bessee.

\VS{16}Shin hintte ha"i hinttenttu d'ok'k'atetsaan c'eek'ettiita; hewaa mala c'eek'uu ubbay iita.


\par }{\PP \VS{17}Hewaa diraw, lo"obaa ootsanaw eriidde ootsenna uraw hewe nagaraa.




\par }\Chap{5}{\SH Dure Asaassi Imetteedda Mino Zoriyaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ha"ikka hinttenoo dure asatoo, hintte bolla yiyaa tuggaw «Aayye! Aayye!» yaagiide yeekkitenne zilaalite.

\VS{2}Hintte duretetsay bay diggeedda; k'ay hintte afilaakka bil"ay mi diggeedda.

\VS{3}Hintte work'k'aynne hintte biray shi'i diggeedda. K'ay he shi'ay hintte bolla markkattana; hintte bollaakka tamaadan maana. Hintte hintte miishshaa sintsaw dagayi de'iita.

\VS{4}Akeekite; hintte gaden katsaa k'oyc'eedda asatoo c'iggibeenna kiraa miishshay waassee; unttunttu waasuu wolk'k'aama Godaa haytsaan sisetteedda.\XREF{}{{\XO 5:4 }{\XT{Zar. 24:14-15}}}

\VS{5}Hinttew injjetina, sa'aan ishaliide de'eeddita; shukaa gallassaw d'iikkiyaawaadan, hintte bollaa d'iikkeeddita.

\VS{6}S'illo asaa bolla pirddeeddita; k'ay Aa wod'eeddita; I hinttenanna ek'ettenna.


\par }{\SH Godaa laa'entso Yuussaa Danddayan Naagiyaawaa
\par }
{\PP \VS{7}Hewaa diraw, taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, Goday yaana gakkanaw genc'c'ite; biittaa goshiyaawe adilliyaa iraynne assuuraa iray yaana gakkanaw genc'c'iide, al"o katsaa I wooti naagiide gatsi akkintto be'ite.

\VS{8}Hinttekka k'ay genc'c'ite; hintte wozanaa minisite. Ayaw gooppe, Godaa yuussay matatteedda.


\par }{\PP \VS{9}Taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, S'oossay hintte bolla pirddenna mala, ittuu ittuwaa bolla zuuzummoppite. Be'ite, pirddiyaawe penggiyaan ek'k'eedda.

\VS{10}Taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, waayiyaassinne genc'c'aw leemisuwaa gideeddawantta, Godaa suntsan haasayeedda nabatuwaa hassayite.

\VS{11}Be'ite, danddayiide genc'c'eeddawantta nuuni anjjetteeddawantta geetto. Iyyooba genc'c'aa hintte siseeddita; k'ay Goday aw wurssetsaan immeeddawaakka beeddita. Ayaw gooppe, Goday maarotaynne k'aretay kumeeddawaa.\XREF{}{{\XO 5:11 }{\XT{Yob. 1:21-22; 2:10; Maz. 103:8}}}


\par }{\PP \VS{12}Shin ubbaappe kase, taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, saluwaan gidina, woy sa'aan gidina, woy hara c'aak'uwaan gidina, ayankka c'aak'k'oppite. Shin S'oossaa pirddan hintte gelennaadan, hintte yewuu Ee giyaawaa gidooppe, «Ee» giite; gidenna giyaawaa gidooppe, «Gidenna» giite.


\par }{\PP \VS{13}Hintte giddon waayettiyaa uray ooninne de'ooppe, S'oossaa woosso; nashettiyaa uray ooninne de'ooppe, yes's'iide galato.

\VS{14}Hintteppe sakettiyaa uray ooninne de'ooppe, ammaniyaa asaa kaaletsiyaa c'imatuwaa barekko s'eeso; unttunttu Godaa suntsan zayitiyaa Aa okkiide, aw S'oossaa woossino.

\VS{15}Ammanuwaan S'oossaa woosseedda woosay hargganchchaa patsana; Godaykka Aa harggiyaappe dentsana; k'ay nagaraa I ootseeddawaa gidooppekka Goday aw atto gaana.

\VS{16}Hewaa diraw, hintte pas'ana mala, hintte nagaraa ittuu ittoo paas'itenne ittuu ittoo S'oossaa woossite; s'illo asaa woosay wolk'k'aama oosuwaa ootsee.

\VS{17}Eelaas nu mala asaa. Iray sa'aan bukkennaadan, I minisiide, S'oossaa woossina heezzu laytsanne usuppun agenaa sa'aan iray bukkibeenna.\XREF{}{{\XO 5:17 }{\XT{1 Kat. 17:1; 18:1}}}

\VS{18}Laa'entsuwaa S'oossaa I woossina, saluwaappe iray bukkeedda; sa'aykka bare katsaa mokkeedda.\XREF{}{{\XO 5:18 }{\XT{1 Kat. 18:42-45}}}


\par }{\PP \VS{19}Taanaadan S'oossaa kaalliyaawanttoo, hintteppe ooninne tumuwaappe wora booppe, k'ay ittuu Aa guyye he tumuwaakko zaarooppe,

\VS{20}nagaranchchaa Aa balaa ogiyaappe zaariyaa ooninne Aa shemppuwaa hayk'uwaappe ashshanawaanne daro nagaraa kammanawaa ero.\XREF{}{{\XO 5:20 }{\XT{Lem. 10:12; 1 P'es'. 4:8}}}

\par }