ህዝቄላ ማፃፋ
ጋꬃ ቆፋ
ህዝቄል ክ.የ.ስ. 597 ላይꬃን ድኤትድ ባብሎነ ብዳ አሳፐ እሱዋ፥ ሽን እያ ዎደን ደእዳ ኤርምያስ ድኤትድ ቦና የሩሳላመን አትስ። ሄ ዎደ ካዎይ ዮአክን፥ ይሁዳፐ እያራ እስፈ ድኤትድ ብስ (2 ካዎ 24:11-16፤ ህዝ 1:2)። ባብሎነት እያ በሳን ሰደቅያሳ ካዎ ኦꬅድ ሹምዶሶና (2 ካዎ 24:17—25:21፤ ኤርም 1:3)። ናብያ ህዝቄል፥ የሩሳላመይ ላለታናፐ ስንነ ላለትዳፐ ጉየ፥ ድኤትድ ባብሎነን ደእስ። እ ትንብተ ኦድዳይ ባብሎነን ድኤትድ ደእያ አሳስነ የሩሳላመን ደእያ አሳሳ።
ህዝቄል ግታ አማኖይ ደእያ አስነ ሃስድ ቆፕያ አስ። ስንꬃፈ ሀናናባ ኡባ ቆንጨꬃን በእስ። እያ ኪታፐ ዳሮ ባጋይ ቆንጭዳይ ሌምሶና። ህዝቄል፥ አስ ባ ጋꬃ አሳተꬃን፥ ባ ዎዛናንነ ባ አያናን ኦራፃናዉ ኮሸይሳነ እስ እስ አስ ባ ናጋራን ኦይሸታናዉ ደኤይሳ ፓድድ በስስ (36:22-38፤ 37:26፤ 18:19-20)። ህዝቄል ካህነነ ናበ ግድያ ግሾ፥ ፆሳ ኬꬃባነ ጌሻተꬃባ ዱማይድ በስስ። ህዝቄል ባዉ ዱማትዳ አስ፤ እ በእዳ ቆንጨꬃት አሳስ እማ፤ እ ባ ኪታ ኦዳናዉ ጎኤትዳ ኦገትካ እማ። እስራኤለነ ይሁዳ ሀኖታ በሳናዉ ባንታ አዝና አግድ ላይማታናዉ ከይዳ ጌላኦታ ሌምሶን በሴስ (ሸም 16፥ 23)።
ህዝቄል ትንብተ ኦድዳይ ባንታ ቢታን ደእያ ይሁዳ አሳስ ግዶናሽን፥ እያራ እስፈ ድኤትድ ባብሎነን ዋየንነ መቶን ደእያ አሳሳ (ሸም 4-24)። እያ ኪታይ ፆሳ ቦንቾነ ጌሻተꬃ ቦላ ጫድድ ኦዴስ። እስራኤለይ ፆሳራ ገልዳ ጫቁዋ መንꬃሱ (ሸም 16-17)፤ ፆሳ ኬꬃ፥ የሩሳላመ ካታማነ ቢታ ኩመꬅ ቱንሳሱ። ሄሳ ግሾ፥ ፆሳይ ባ አሳ ላላናነ ፕርዳና፤ የሩሳላመ ካታማይ ꬋያና። የሩሳላመይ ተቀታናይስነ ꬋያናይስ እያዉ ኦደትያ ዎደ (24:1-14)፥ እያ ማችያ ሀይቃናይስካ እያዉ ኦደትስ። እ ባ ማቼስ ዬኮና መላ እያዉ ኦደትስ፤ ሄስካ ድኦን ደእያ አሳይ የሩሳላመይ ꬋይያ ዎደ ዬኮና መላ ኦዳናሳ (24:15-27)።
ፆሳይ ባ ጫቁዋ ናግያ ግሾ፥ ባ ሱንꬃ ቦንችያ ግሾነ ባ አሳ አሻናዉ ኮያ ግሾ፥ እ ባ አሳ ጌሻናነ ዛሪድ ኤንታ፥ ኤንታ ቢታን ኤሳና።
ህዝቄላ ማፃፋይ ኦይዱ ክፍለታን ሻከቴስ።
1. ፆሳ ፕርዳይ አሳ ቦላ ያናዉ ማትዳይሳነ የሩሳላመ ኦይከተꬃይነ ላለተꬃይ ጋክዳይሳ ምንꬅድ ኤርስያ ክፍልያ (ሸም 1—3)።
2. ፆሳይ ባ ደርያ ኡንኤꬅድ ሃርዳ ዱማ ዱማ ካዎተꬃታ ሴራናዉ ደኤይሳ ኦድያ ክፍልያ (ሸም 4—24)።
3. የሩሳላመ ኩንደꬃፈ ጉየ እስራኤለ አሳ ምንꬃናዉ እመትዳ ኪታነ ስንꬃፈ ሎኦ ቃድ ደኤይሳ ኦድያ ኡፋይሳ ቃል ደእያ ክፍልያ (ሸም 25—32)።
4. ፆሳ ኬꬃነ እስራኤለ ካዎተꬃይ በን ባ በሳ ስማናይሳ ህዝቄል ምስለን ቆንጭስዳ ክፍልያ (ሸም 33—48)።
ማፃፋ አይፈ ቆፋታ
ህዝቄላ ፄገተꬃነ ቆንጨꬅ (1:1—3:27)
የሩሳላመነ ይሁዳ ቦላ ኦደትዳ ፕርዳ (4:1—24:27)
ያና ፕርዳ በሲያ ማላታ (4:1—5:17)
ያና ፕርዳ በሲያ ኪታታ (6:1—7:27)
ያና ፕርዳ በሲያ ቆንጨꬃታ (8:1—11:25)
ያና ፕርዳ በሲያ ሌምሶታ (12:1—24:27)
አላጋ ካዎተꬃታስ ኦደትዳ ፕርዳ (25:1—32:32)
ያና ኡፋይሳ ኦድያ ትንብተ (33:1—39:28)
ያና ኡፋይሳ በሲያ ቆንጨꬅ (40:1—48:35)
1
ፆሳ ቦንቹዋ
1 ሀስታማንꬆ ላይꬃን፥ ኦይዳንꬆ አጌናን፥ እቻሻንꬆ ጋላስ፥ ታኒ ኮቦራ ሻፋን ድኤትዳ አሳ ግዶን ደእሽን ሳሎት ዶየትን፥ ፆሳ ቆንጨꬅ በአስ። 2 ካዎይ ዮአክን ድኤትዳ እቻሻንꬆ ላይꬃን፥ ሄ አጌናን እቻሻንꬆ ጋላሳን፥ 3 ካልዳወታ ቢታን ኮቦራ ሻፋ ማታን ደእያ ታኮ፥ ቡዛ ናኣ፥ ካህንያ ህዝቄላኮ፥ ጎዳ ቃላይ ይስ፤ ጎዳ ዎልቃይ ታና ሃርስ።
4 ታ ፄልያ ዎደ ጎተይ ፑደሀ ባጋፈ ይሽን በአስ፤ ዎልቃማ ሻራ ግዶፈ ዎልአንꬅ በንቴስ፤ እያ ዩሹዋን ደእያ ሳሎይ ፖእስ። ታማ ግዶ ባጋይ ጶልያ ናሰ ብራታ ዳኔስ። 5 እያ ግዶን ኦይዱ ደኦን ደእያ መተꬃት ደኦሶና። ኤንታ ማላይ አሳ ማላ ዳኔስ። 6 ኤንታ እሱዋስ እሱዋስ ኦይዱ ኦይዱ ሶምኦይነ ኦይዱ ኦይዱ ቀፈይ ደኤስ። 7 ኤንታ ገዳይ ስት ግስ፤ ኤንታ ቶሆይ መሄ ቅንጫፍለ መላ፤ ሄ ቶሆት ቁችድ ጌሽዳ ናሰ ብራታዳ ጶሌስ። 8 ኤንታ ቀፍያፐ ጋርሳራ ኦይዱ ባጋራ አሳ ኩሸ ዳንያ ኩሸይ ደኤስ። ሄ ኦይዱ መተꬃታስ ሶምኦይነ ቀፈይ ደኤስ። 9 ኤንታ ቀፈይ እሶይ እሱዋ ቦቼስ፤ ኤንቲ ኡባይ ያ ሃ ስሞና ስት ግድ ስን ቦሶና። 10 ኤንታ እሱዋስ እሱዋስ ስንꬃ ባጋራ አሳ ሶምኦይ ደኤስ፤ ኡሻቻ ባጋራ ጋሞ ሶምኦይ ደኤስ፤ ሀድርሳ ባጋራ ቦራ ሶምኦይ ደኤስ፤ ጉየ ባጋራ አርጋንꬃ ሶምኦይ ደኤስ። 11 ኤንታ ቀፈይ ꬎቁ ግድ ምጨትድ ኡትስ፤ ኤንታ እሱዋ እሱዋ ናምኡ ቀፈይ ናምኡ ባጋራ ሀንኮ መተꬃታ ቀፈይ ቦቼስ፤ ናምኡ ቀፈይ ኤንታ አሳተꬃ ካሜስ። 12 ኤንቲ ኡባይ ስት ግድ ስን ቦሶና፤ ያ ሃ ስሞና፥ ፆሳ አያናይ ብያ ሶ አዉካ ቦሶና። 13 ሀ ደኦን ደእያ መተꬃታ ግዶን እስ ኤፅያ ታማ ቦንቆ ዳነይስ ደኤስ። ሄ ታማይ ስንነ ጉየ ቃፅያ፥ ኤፅያ ፆምፐ ዳኔስ፤ ሄ ታማይ ጶሌስ፤ እያ ግዶፈ ዎልአንꬅ ከዬስ። 14 ሀ ደኦን ደእያ መተꬃት ዎልአንꬃዳ ስንነ ጉየ ኤሶን ስመረቶሶና።
15 ሄኮ፥ ሀ ኦይዱ መተꬃታ ታ በእያ ዎደ፥ ኤንታ ምየን፥ ሳአን ደእያ ገርቶታ በአስ፤ እስ እስ መተꬃ ምየን እስ እስ ገርቶይ ደኤስ። 16 ሀ ገርቶት አልኦ ሹቻዳ ጶሎሶና፤ ኤንቲ ኦይዳይ መꬎንነ ማላን እሶይ እሱዋ ዳኖሶና። እስ ገርቶይ ሀንኮ ገርቱዋ ግዶራ ካንꬅድ አꬍዳባ ዳኔስ። 17 ኤንቲ ብያ ዎደ ኦይዱ ባጋፈ አዉ ስሚድ ባነኮ ያ ሃ ስሞና ቦሶና። 18 ግታነ ያሽያ ኦይዱ ገርቶት ደኦሶና፤ ሄ ገርቶታስ ጋፅ ደኤስ፤ ሄ ጋፃ ዩሾይ አይፈን ኩምድ ኡትስ።
19 ሀ መተꬃት ብያ ዎደ፥ ኤንታ ምየን ደእያ ገርቶት ገንደረቶሶና። ሄ መተꬃት ቢታፈ ፑደ ደንድያ ዎደ ገርቶትካ ደንዶሶና። 20 አያናይ ብያ አዉካ ኤንቲ ደንድድ ቦሶና። ሄስ ሀነይ፥ ደኦ አያናይ ገርቶታ ግዶን ደእያ ግሾሳ። 21 ደኦ አያናይ ገርቶታ ግዶን ደእያ ግሾ፥ መተꬃት ብያ ዎደ ገርቶት ቦሶና፤ መተꬃት ኤቅያ ዎደ ገርቶት ኤቆሶና፤ መተꬃት ቢታፈ ፑደ ደንድያ ዎደ ገርቶት ኤንታራ ደንዶሶና።
22 ደኦን ደእያ መተꬃታ ሁጰ ሶፐ ቦላ ባጋራ ማስቶተዳ ጶልድ አይፈ ጫድያ ሳሎ ጉፋንꬆ ዳንያባይ ምጨትድ ደኤስ። 23 ሄ ሳሎ ጉፋንꬁዋፈ ጋርሳ ባጋራ ኤንታ ቀፈይ ስት ግድ፥ እሶይ እሱዋኮ ምጨትድ ኡትስ። ኤንታ ኡባስ ባንታ አሳተꬃ ካምያ ናምኡ ናምኡ ቀፈይ ደኤስ። 24 መተꬃት ፓልያ ዎደ ኤንታ ቀፍያ ግርሳይ ሃꬃ ክፃ ጉንꬃዳ፥ ኡባ ዳንዳእያ ፆሳ ቃላዳነ ዳሮ ኦላንቾታ ኮሽንቻዳ ሀነይሳ ስአስ። ኤንቲ ፓሎ አግያ ዎደ ባንታ ቀፍያ ሺሽድ ኤኮሶና።
25 ኤንቲ ባንታ ቀፍያ ሺሽ ኤክድ፥ ሄ በሳን ኤቅዳሽን፥ ኤንታ ሁጰ ሶፐ ቦላ ባጋራ ደእያ ሳሎ ጉፋንꬁዋፈ ቦላ ꬎቃፈ ግርስ ስኤትስ። 26 ሳሎ ጉፋንꬁዋፈ ቦላ ባጋራ ሳንፓረ ጌተትያ አልኦ ሹቻፈ መትዳ አራታ ዳነይስ ደኤስ፤ አራታ ዳነይሳ ቦላ አሰ ዳነይስ ኡትስ። 27 ታኒ እያ በእያ ዎደ እያዉ ፄሰ ዳነይሳፈ ቦላ ባጋይ ታማን ደእያ ናሰ ብራታዳ ጶሌስ። እያፐ ጋርሳ ባጋይ ታማ ዳኔስ፤ እያ ዩሾን ጶልያ ፖኦይ ደኤስ። 28 እያ ዩሹዋን ደእያ ጶልያ ፖኦይ እራ ዎደ ሻራን ኤቅያ ዙላ ዳኔስ።
ሀይስ ጎዳ ቦንቾ ቆንጨꬃ ዳኔስ። ታኒ ሄሳ በእዳ ዎደ ቢታን ዱገ ጉፋናዳ እስ ቃላ ግርስ ስአስ።