\NormalFont\ShortTitle{Ezra}

{\MT Ezra



\par }\ChapOne{1}{\SH Ginpabalik ni Haring Cyrus ang mga Judio sa Ila Duta
\par }
{\R (2 Cro. 36:22-23)

\par }{\PP \VerseOne{1}Sang nahauna nga tuig sang paghari ni Cyrus sa Persia, gintandog sang
{\ND{Ginoo}} ang tagipusuon ni Cyrus nga magsulat sang isa ka pahibalo nga isugid sa bilog niya nga ginharian.
{\ADD{Natabo ini}} para matuman ang ginsiling sang
{\ND{Ginoo}} paagi kay Jeremias.\FTNT{*}{{\FR 1:1 }{\FQ{para matuman ang ginsiling sang
{\ND{Ginoo}} paagi kay Jeremias
}}{\FT{nga mahilway ang mga Israelinhon sa pagkabihag sa Babilonia pagkaligad sang 70 ka tuig. (Tan-awa ang
}}{\XT{Jer. 25:11; 29:10}}{\FT{.)}}}


\par }{\PP \VS{2}“Amo ini ang pahibalo ni Haring Cyrus sang Persia:

\par }{\PP “Ginhatag sa akon sang
{\ND{Ginoo}}, ang Dios sang langit,\FTNT{†}{{\FR 1:2 }{\FQ{Dios sang langit:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{Dios nga ara sa langit;
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{Dios nga naghimo sang langit;
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{Dios nga labaw sa tanan}}} ang tanan nga ginharian diri sa kalibutan, kag gintugyanan niya ako sa pagpatindog sang templo para sa iya didto sa Jerusalem nga sakop sang Juda.

\VS{3}Kamo tanan nga katawhan sang Dios, magbalik na kamo sa Jerusalem kag patinduga ninyo liwat didto ang templo sang
{\ND{Ginoo}}, ang Dios sang Israel, nga nagapuyo sa sina nga siyudad. Kag kabay pa nga updan niya kamo.

\VS{4}Ang mga katawhan sa mga lugar nga ginaestaran ninyo nga mga Israelinhon nga nagkalabilin, dapat magbulig sa inyo, sa inyo nga paglakat. Maghatag sila sang mga pilak kag bulawan, mga kinahanglanon nga mga butang, mga sapat, kag kinabubut-on nga bulig para sa templo sang Dios sa Jerusalem.”


\par }{\PP \VS{5}May mga Israelinhon nga gintandog sang Dios nga magbalik sa Jerusalem. Gani nagpreparar sila sa pagkadto didto para patindugon ang templo sang
{\ND{Ginoo}}. Kaupod sa ila amo ang mga pangulo sang mga pamilya sang tribo ni Juda kag sang tribo ni Benjamin, ang mga pari, kag ang mga Levita.

\VS{6}Ang iban nga mga katawhan nagbulig sa ila paagi sa paghatag sang mga kagamitan nga hinimo halin sa pilak, mga bulawan, mga kinahanglanon nga mga butang, mga sapat, iban pa nga malahalon nga mga butang, kag kinabubut-on nga bulig
{\ADD{para sa templo}}.


\par }{\PP \VS{7}Gin-uli man sa ila ni Haring Cyrus ang mga kagamitan sa templo sang
{\ND{Ginoo}} nga ginkuha ni Haring Nebucadnezar sa Jerusalem kag gindala sa templo sang iya mga dios-dios.

\VS{8}Gintugyan ini ni Haring Cyrus kay Mitredat nga tresurero sang iya ginharian. Gin-isip ini ni Mitredat kag ginhatag ang lista kay Sheshbazar, ang gobernador sang Juda.

\VS{9-10}Amo ini ang gin-isip nga mga kagamitan:\FTNT{‡}{{\FR 1:9-10 }{\FT{Ang mga masunod indi mapat-od sa Hebreo kon ano gid nga mga kagamitan.}}}

\par }{\BB \par }
\begin{center}
\begin{tabular}{|l|l|c|}
\hline
\BDE bulawan nga mga bandehado
 & \BDE 30
\\
\hline
\BDE pilak nga mga bandehado
 & \BDE 1,000
\\
\hline
\BDE mga kutsilyo\FTNT{§}{{\FR 1:9-10 }{\FQ{kutsilyo:
}}{\FT{Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.}}}
 & \BDE 29
\\
\hline
\BDE bulawan nga mga yahong
 & \BDE 30
\\
\hline
\BDE pilak nga mga yahong
 & \BDE 410
\\
\hline
\BDE iban pa nga mga kagamitan
 & \BDE 1,000
\\
\hline
\end{tabular}
\end{center}

{\BB \par }
{\PP \VS{11}Tanan-tanan, may mga 5,400 ka kagamitan nga bulawan kag pilak. Gindala ini tanan ni Sheshbazar sang nagbalik siya sa Jerusalem halin sa Babilonia kaupod sang iban nga mga ginbihag.




\par }\Chap{2}{\SH Ang mga Nagbalik Halin sa Pagkabihag
\par }
{\R (Neh. 7:4-73)

\par }{\LID \VerseOne{1}Ang masunod amo ang mga Israelinhon sa probinsya sang Juda nga ginbihag sadto ni Haring Nebucadnezar sa Babilonia. Karon naghalin na sila sa Babilonia kag nagbalik sa Jerusalem kag sa iban pa nila nga mga banwa sa Juda.

\VS{2}Ang nagpangulo sa ila sa pagbalik amo sila ni Zerubabel, Jeshua, Nehemias, Seraya, Reelaya, Mordecai, Bilshan, Mispar, Bigvai, Rehum, kag Baanah.

\par }{\BB \par }
{\LID Amo ini ang lista sang katawhan sang Israel
{\ADD{nga nagbalik halin sa pagkabihag}}:

\par }\begin{center}
\begin{tabular}{|l|c|}
\hline
\BDE 

\VS{3}Mga kaliwat ni
\\
\hline
\BDE Parosh
 & \BDE 2,172
\\
\hline
\BDE 

\VS{4}Shefatia
 & \BDE 372
\\
\hline
\BDE 

\VS{5}Ara
 & \BDE 775
\\
\hline
\BDE 

\VS{6}Pahat Moab (halin sa mga pamilya ni Jeshua kag ni Joab)
 & \BDE 2,812
\\
\hline
\BDE 

\VS{7}Elam
 & \BDE 1,254
\\
\hline
\BDE 

\VS{8}Zatu
 & \BDE 945
\\
\hline
\BDE 

\VS{9}Zacai
 & \BDE 760
\\
\hline
\BDE 

\VS{10}Bani
 & \BDE 642
\\
\hline
\BDE 

\VS{11}Bebai
 & \BDE 623
\\
\hline
\BDE 

\VS{12}Azgad
 & \BDE 1,222
\\
\hline
\BDE 

\VS{13}Adonikam
 & \BDE 666
\\
\hline
\BDE 

\VS{14}Bigvai
 & \BDE 2,056
\\
\hline
\BDE 

\VS{15}Adin
 & \BDE 454
\\
\hline
\BDE 

\VS{16}Ater (nga ginatawag man nga Hezekia)\FTNT{*}{{\FR 2:16 }{\FQ{nga ginatawag man nga Hezekia:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{halin sa pamilya ni Hezekia}}}
 & \BDE 98
\\
\hline
\BDE 

\VS{17}Bezai
 & \BDE 323
\\
\hline
\BDE 

\VS{18}Jora
 & \BDE 112
\\
\hline
\BDE 

\VS{19}Hashum
 & \BDE 223
\\
\hline
\BDE 

\VS{20}Gibar
 & \BDE 95
\\
\hline
\end{tabular}
\end{center}

{\LID \VS{21}{\ADD{Amo ini ang kadamuon sang mga tawo nga ang ila mga katigulangan nag-estar sa sining masunod nga mga banwa:}}

\par }\begin{center}
\begin{tabular}{|l|l|c|}
\hline
\BDE Betlehem
 & \BDE 123
\\
\hline
\BDE 

\VS{22}Netofa
 & \BDE 56
\\
\hline
\BDE 

\VS{23}Anatot
 & \BDE 128
\\
\hline
\BDE 

\VS{24}Azmavet
 & \BDE 42
\\
\hline
\BDE 

\VS{25}Kiriat Jearim, Kefira, kag Beerot
 & \BDE 743
\\
\hline
\BDE 

\VS{26}Rama kag Geba
 & \BDE 621
\\
\hline
\BDE 

\VS{27}Micmash
 & \BDE 122
\\
\hline
\BDE 

\VS{28}Betel kag Ai
 & \BDE 223
\\
\hline
\BDE 

\VS{29}Nebo
 & \BDE 52
\\
\hline
\BDE 

\VS{30}Magbish
 & \BDE 156
\\
\hline
\BDE 

\VS{31}ang isa pa ka Elam
 & \BDE 1,254
\\
\hline
\BDE 

\VS{32}Harim
 & \BDE 320
\\
\hline
\BDE 

\VS{33}Lod, Hadid, kag Ono
 & \BDE 725
\\
\hline
\BDE 

\VS{34}Jerico
 & \BDE 345
\\
\hline
\BDE 

\VS{35}Senaa
 & \BDE 3,630
\\
\hline
\end{tabular}
\end{center}

{\BB \par }
{\LID \VS{36}{\ADD{Amo ini ang mga kaliwat sang}} mga pari
{\ADD{nga nagbalik halin sa pagkabihag}}:

\par }\begin{center}
\begin{tabular}{|l|c|}
\hline
\BDE Mga kaliwat ni
\\
\hline
\BDE Jedaya (halin sa pamilya ni Jeshua)
 & \BDE 973
\\
\hline
\BDE 

\VS{37}Imer
 & \BDE 1,052
\\
\hline
\BDE 

\VS{38}Pashur
 & \BDE 1,247
\\
\hline
\BDE 

\VS{39}Harim
 & \BDE 1,017
\\
\hline
\end{tabular}
\end{center}

{\BB \par }
{\LID \VS{40}{\ADD{Amo ini ang mga kaliwat sang}} mga Levita
{\ADD{nga nagbalik man halin sa pagkabihag}}:

\par }\begin{center}
\begin{tabular}{|l|l|c|}
\hline
\BDE Mga kaliwat ni Jeshua kag Kadmiel (halin sa pamilya ni Hodavia)
 & \BDE 74
\\
\hline
\BDE 

\VS{41}Mga manugkanta sa templo nga mga kaliwat ni Asaf
 & \BDE 128
\\
\hline
\BDE 

\VS{42}Mga guwardya sang mga puwertahan
{\ADD{sang templo}} nga mga kaliwat nila ni Shalum, Ater, Talmon, Akub, Hatita, kag Shobai
 & \BDE 139
\\
\hline
\end{tabular}
\end{center}

{\BB \par }
{\LID \VS{43}{\ADD{Amo ini ang mga kaliwat sang}} mga suluguon sa templo
{\ADD{nga nagbalik man halin sa pagkabihag}}:

\par }{\LI Mga kaliwat ni

\par }{\LIB Ziha, Hasufa, Tabaot,


\par }{\LIB \VS{44}Keros, Siaha, Padon,


\par }{\LIB \VS{45}Lebana, Hagaba, Akub,


\par }{\LIB \VS{46}Hagab, Shalmai, Hanan,


\par }{\LIB \VS{47}Gidel, Gahar, Reaya,


\par }{\LIB \VS{48}Rezin, Nekoda, Gazam,


\par }{\LIB \VS{49}Uza, Pasea, Besai,


\par }{\LIB \VS{50}Asna, Meunim, Nefusim,


\par }{\LIB \VS{51}Bakbuk, Hakufa, Harhur,


\par }{\LIB \VS{52}Bazlut, Mehida, Harsha,


\par }{\LIB \VS{53}Barkos, Sisera, Tema,


\par }{\LIB \VS{54}Nezia, kag Hatifa.


\par }{\LID \VS{55}{\ADD{Nagbalik man halin sa pagkabihag}} ang mga kaliwat sang mga suluguon ni Solomon:

\par }{\LI Ang mga kaliwat ni

\par }{\LIB Sotai, Hasoferet, Peruda,


\par }{\LIB \VS{56}Jaala, Darkon, Gidel,


\par }{\LIB \VS{57}Shefatia, Hatil, Pokeret

\par }{\LIB Hazebaim, kag Ami.


\par }{\LID \VS{58}Ang kadamuon nila nga
{\ADD{mga kaliwat sang}} mga suluguon sa templo kag mga kaliwat sang mga suluguon ni Solomon 392.


\par }{\BB \par }
{\LID \VS{59-60}May 652 man nga nagbalik
{\ADD{sa Juda}} halin sa mga banwa sang Tel Mela, Tel Harsha, Kerub, Adon, kag Imer. Ini sila mga kaliwat ni Delaya, Tobia, kag Nekoda, pero indi nila mapamatud-an nga mga Israelinhon sila.


\par }{\LID \VS{61-62}Indi man mapamatud-an sang mga kaliwat ni Hobaya, Hakoz, kag Barzilai nga mga pari sila. (Sang nagpangasawa ining si Barzilai, gindala niya ang ngalan sang iya ugangan nga si Barzilai nga taga-Gilead.) Tungod nga indi nila makita ang lista sang ila mga katigulangan, wala sila ginbaton nga mga pari.

\VS{63}Ginsilingan sila sang gobernador
{\ADD{sang Juda}} nga indi sila puwede magkaon sang mga pagkaon nga ginhalad sa Dios hasta nga may ara sang pari nga makapamangkot
{\ADD{sa Dios parte sa ila pagkapari paagi}} sa Urim kag Thumim.\FTNT{†}{{\FR 2:63 }{\FQ{Urim kag Thumim:
}}{\FT{Duha ka butang nga ginagamit sa paghibalo sang kabubut-on sang Dios.}}}


\par }{\BB \par }
{\LID \VS{64}Ang kabilugan sang mga nagbalik halin sa pagkabihag 42,360,

\VS{65}wala labot sa mga suluguon nila nga 7,337, kag mga manugkanta nga mga 200, nga mga lalaki kag babayi.

\VS{66}May dala sila nga 736 ka kabayo, 245 ka mula,\FTNT{‡}{{\FR 2:66 }{\FQ{mula:
}}{\FT{sa English,
}}{\FQA{mule.
}}{\FT{Ini nga sapat kaanggid sa kabayo.}}}

\VS{67}435 ka camel, kag 6,720 ka donkey.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{68}Sang pag-abot nila sa templo sang
{\ND{Ginoo}} sa Jerusalem, ang iban nga mga pangulo sang mga pamilya naghatag sing kinabubut-on nga bulig sa pagpatindog liwat sang templo sa ginpatindugan man sini anay.

\VS{69}Naghatag sila suno sa ila masarangan para sa sini nga buluhaton. Kag ang kabilugan nga ila natipon mga 500 ka kilo nga bulawan, mga 3,000 ka kilo nga pilak, kag 100 ka panid nga bayo para sa mga pari.

\VS{70}Ang tagsa sa ila nagbalik sa mga banwa nga sa diin naghalin ang ila mga pamilya, pati ang mga pari, ang mga Levita, ang mga manugkanta, ang mga guwardya sang mga puwertahan
{\ADD{sang templo}}, kag ang mga suluguon sa templo.




\par }\Chap{3}{\SH Ang Pagpatindog sang Bag-o nga Halaran
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sang pag-abot sang ikapito nga bulan, sang nagaestar na ang mga Israelinhon sa ila mga banwa, nagtipon sila tanan sa Jerusalem nga may pag-isa.

\VS{2}Dayon ginpatindog liwat ang halaran sang Dios sang Israel para mahalaran ini sang mga halad nga ginasunog, suno sa nakasulat sa Kasuguan ni Moises nga iya alagad. Ang nagpatindog sini amo sila ni Jeshua nga anak ni Jozadak kag ang iya kapareho nga mga pari, kag si Zerubabel nga anak ni Shealtiel kag ang iya mga paryente.

\VS{3}Bisan\FTNT{*}{{\FR 3:3 }{\FQ{Bisan:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{Tungod nga}}} nahadlok sila sa mga tawo nga nagaestar na nga daan sa sina nga duta,\FTNT{†}{{\FR 3:3 }{\FQ{mga tawo nga nagaestar na nga daan sa sina nga duta:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{mga tawo nga nagaestar sa palibot nga mga lugar}}} ginpatindog nila ang halaran sa ginpatindugan man sini anay. Dayon naghalad sila sa
{\ND{Ginoo}} sang mga halad nga ginasunog aga kag sirom.\FTNT{‡}{{\FR 3:3 }{\FQ{sirom:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{sang nagasalop na ang adlaw}}}


\par }{\PP \VS{4}Ginsaulog man nila ang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag suno sa nakasulat
{\ADD{sa Kasuguan ni Moises}}. Kag naghalad sila sang mga halad nga ginasunog, nga ginakinahanglan nga ihalad sa kada adlaw
{\ADD{sang sini nga piesta}}.

\VS{5}Wala labot sa mga halad nga ginasunog nga ginahalad nila aga kag hapon, naghalad man sila sang mga halad sa kada Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan kag sa iban pa nga natalana nga mga piesta sa pagsimba sa
{\ND{Ginoo}}. Kag naghalad man sila sing mga halad nga kinabubut-on para sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{6}Bisan wala pa naumpisahan ang pagpatindog liwat sang templo sang
{\ND{Ginoo}}, nagsugod na ang mga Israelinhon sa paghalad sang mga halad nga ginasunog sang nahauna nga adlaw sang ikapito nga bulan
{\ADD{sang sadto nga tuig}}.


\par }{\SH Ginpatindog Liwat ang Templo
\par }
{\PP \VS{7}Naghatag ang mga Israelinhon sang kuwarta nga ibayad sa mga manugbasbas sang bato kag sa mga panday. Naghatag man sila sang mga pagkaon, ilimnon, kag lana nga ibayad sa mga taga-Sidon kag taga-Tyre para sa mga kahoy nga sedro nga halin sa Lebanon. Ini nga mga kahoy ikarga sa mga barko kag dal-on sa Jopa. Gintugutan ini ni Haring Cyrus sang Persia.


\par }{\PP \VS{8}Gin-umpisahan ang pagpatindog sang templo sang ikaduha nga bulan sang ikaduha nga tuig halin sang nakabalik ang mga Israelinhon sa Jerusalem. Nagbuylog sa pag-obra ang tanan nga nakabalik sa Jerusalem halin sa pagkabihag, lakip na diri sila ni Zerubabel nga anak ni Shealtiel, Jeshua nga anak ni Jozadak kag ang iya kapareho nga mga pari, kag ang mga Levita. Ang gintugyanan sa pagdumala sa pagpatindog sang templo sang
{\ND{Ginoo}} amo ang mga Levita nga nagaedad 20 ka tuig paibabaw.

\VS{9}Sila amo si Jeshua,\FTNT{§}{{\FR 3:9 }{\FQ{Jeshua:
}}{\FT{Siguro lain ini nga Jeshua sa bersikulo 8. Tan-awa ang
}}{\XT{2:36}}{\FT{ kag
}}{\XT{2:40}}{\FT{.}}} ang iya mga anak kag mga paryente, si Kadmiel kag ang iya mga anak. Sila tanan mga kaliwat ni Juda.\FTNT{*}{{\FR 3:9 }{\FQ{Juda:
}}{\FT{Siguro siya man si Hodavia. (Tan-awa ang
}}{\XT{2:40}}{\FT{.)}}} Nagbuylog man sa ila ang mga kaliwat kag mga paryente ni Henadad nga mga Levita man.


\par }{\PP \VS{10}Sang natapos na sang mga manug-obra ang pundasyon sang templo sang
{\ND{Ginoo}}, nagplastar ang mga pari sa pagpatunog sang mga trumpeta. Ini sila nakasuksok sang ila mga bayo bilang mga pari. Nagplastar man ang mga Levita, nga mga kaliwat ni Asaf, sa pagtukar sang mga cymbals para dayawon ang
{\ND{Ginoo}} suno sa pamaagi nga gintudlo sadto ni Haring David sang Israel.

\VS{11}Dayon nagdayaw kag nagpasalamat sila sa
{\ND{Ginoo}}, nga nagakanta sang,

\par }{\Q “Maayo gid ang
{\ND{Ginoo}},

\par }{\QB kay ang iya gugma sa Israel wala sing katapusan.”

\par }{\MM Dayon nagsinggit sing mabaskog ang tanan nga tawo sa pagdayaw sa
{\ND{Ginoo}} tungod kay natapos na ang pundasyon sang templo.

\VS{12}Madamo didto sang mga tigulang nga mga pari, mga Levita, kag mga pangulo sang mga pamilya nga nakakita sadto sang una nga templo. Ini sila naghibi sing tudo sang makita nila ang pundasyon sang bag-o nga templo. Pero madamo nga tawo didto ang nagsinggit sa kalipay.

\VS{13}Indi na mahibaluan ang singgit sang kalipay kag ang singgit sang paghibi tungod kay puwerte gid katudo ang ginahod sang mga tawo, kag mabatian ini sa malayo.




\par }\Chap{4}{\SH Ginkontra ang Pagpatindog sang Templo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nabalitaan sang mga kaaway sang mga taga-Juda kag taga-Benjamin nga ginapatindog liwat sang mga nagbalik halin sa pagkabihag ang templo sang
{\ND{Ginoo}}, ang Dios sang Israel.

\VS{2}Gani nagkadto sila kay Zerubabel kag sa mga pangulo sang mga pamilya, kag nagsiling, “Buligan namon kamo sa pagpatindog sang templo tungod kay ginasimba man namon ang inyo Dios pareho sang ginahimo ninyo. Dugay na kami nga nagahalad sang mga halad sa iya, halin pa sang panahon ni Haring Esarhadon sang Assyria nga amo ang nagdala sa amon diri.”

\VS{3}Pero amo ini ang sabat nila ni Zerubabel, Jeshua, kag sang mga pangulo sang mga pamilya: “Ginsugo kami ni Haring Cyrus sang Persia nga patindugon liwat ang templo. Pero wala kamo sing labot sa pagpatindog sini para sa amon Dios. Kami lang ang magapatindog sini para sa
{\ND{Ginoo}}, ang Dios sang Israel.”


\par }{\PP \VS{4}Gani ginpahadlok kag ginpaluya sang mga tawo nga nagaestar na nga daan sa sina nga lugar\FTNT{*}{{\FR 4:4 }{\FQ{mga tawo nga nagaestar na nga daan sa sina nga lugar:
}}{\FT{Tan-awa ang footnote sa
}}{\XT{3:3}}{\FT{.}}} ang katawhan sang Juda para indi sila magpadayon sa pag-obra
{\ADD{sang templo}}.

\VS{5}Ginsuhulan nila ang mga opisyal sang gobyerno sang Persia para kontrahon ang mga plano sang katawhan sang Juda. Padayon nila nga ginahimo ini halin sang panahon nga si Cyrus ang hari sang Persia hasta sang panahon nga si Darius na ang hari sang Persia.


\par }{\SH Ang Pagkontra sa Pagpatindog sang Templo sang Panahon ni Haring Artaserkses
\par }
{\PP \VS{6}Sang pagsugod sang paghari ni Ahasuerus, ang mga kaaway sang mga pumuluyo sang Juda kag Jerusalem nagsulat sang mga akusasyon kontra sa ila.

\VS{7}Kag bisan sang si Artaserkses na ang hari sang Persia, nagsulat man sila sa iya. Sila amo si Bishlam, Mitredat, Tabeel, kag ang iban pa nila nga mga kaupod. Ginsulat nila ini sa lingguahe nga Aramico kag ginbadbad ini
{\ADD{sa lingguahe sang taga-Persia}}.


\par }{\PP \VS{8-11}Nagsulat man si Rehum nga gobernador kag si Shimshai nga sekretaryo kay Haring Artaserkses kontra sa mga taga-Jerusalem. Amo ini ang ila nga sulat:

\par }{\PP “Mahal nga Haring Artaserkses,

\par }{\PP “{\ADD{Una sa tanan}} nagapangamusta kami sa imo, kami nga imo mga alagad diri sa
{\ADD{probinsya sa}} west sang Euphrates. Lakip sa mga nagapangamusta amo ang amon kaupod nga mga pangulo kag mga opisyal, ang mga katawhan sang Tripolis, Persia, Erec, Babilonia, kag ang katawhan sang Susa sa duta sang Elam. Nagapangamusta man ang mga katawhan nga ginpahalin sa ila mga lugar ni Osnapar,\FTNT{†}{{\FR 4:8-11 }{\FQ{Osnapar:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{Ashurbanipal}}} ang bantog kag gamhanan
{\ADD{nga hari sang Assyria}}. Ini nga mga katawhan ginpaestar niya sa siyudad sang Samaria kag sa iban nga mga lugar sa west sang Euphrates.


\par }{\PP \VS{12}“Mahal nga Hari, gusto namon nga mahibaluan mo nga ginapatindog liwat sang mga Judio ang siyudad sang Jerusalem, nga ang mga pumuluyo sini permi malain kag rebelde. Ini sila nag-abot sa sini nga siyudad halin sa mga lugar nga sakop mo. Ginakay-o na gani nila ang mga pader pati ang mga pundasyon sini.\FTNT{‡}{{\FR 4:12 }{\FQ{pati ang mga pundasyon sini:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{kag ang mga pundasyon sang
}}{\FT{siyudad}}}

\VS{13}Mahal nga Hari, kon mapatindog liwat ang ini nga siyudad kag makay-o na ang mga pader sini,
{\ADD{magarebelde ang mga pumuluyo sini kag}} indi na sila magbayad sang mga buhis kag sang iban pa nga mga balayran. Gani magagamay na ang kita sang ginharian.


\par }{\PP \VS{14}“Tungod nga may katungdanan kami sa imo, Mahal nga Hari, kag indi namon gusto nga mahuy-an ka, ginapahibalo namon ini sa imo

\VS{15}para usisaon mo ang mga kasulatan nga gintago sang imo mga katigulangan. Kag sa sini, mahibaluan mo nga ang mga pumuluyo sang siyudad sang Jerusalem rebelde halin sang una. Amo gani nga ginlaglag ang ini nga siyudad tungod kay nangin problema ini sa mga hari kag sa mga lugar nga luyag magsakop sini.

\VS{16}Ginapahibalo lang namon sa imo, Mahal nga Hari, nga kon mapatindog liwat ang ini nga siyudad kag makay-o na ang mga pader sini, madula sa imo ang probinsya nga ara sa west sang Euphrates.”


\par }{\PP \VS{17}Amo ini ang sabat nga ginpadala sang hari:

\par }{\PP “{\ADD{Nagapangamusta ako}} sa imo Gobernador Rehum, sa imo Shimshai nga sekretaryo, kag sa inyo mga kaupod nga nagaestar sa Samaria kag sa iban pa nga mga lugar sa west sang Euphrates.

\par }{\PP “Kabay pa nga maayo ang inyo kahimtangan.


\par }{\PP \VS{18}“Ang sulat nga inyo ginpadala ginbadbad sa amon lingguahe samtang ginabasa sa akon.

\VS{19}Nagmando ako nga usisaon ang mga kasulatan, kag napamatud-an matuod nga halin sang una ang mga pumuluyo sang Jerusalem nagakontra sa mga hari. Kinaandan na nga ginahimo sang sina nga lugar ang pagrebelde kontra sa gobyerno.

\VS{20}{\ADD{Nahibaluan ko man paagi sa mga kasulatan nga}} gindumalahan ang Jerusalem sang gamhanan nga mga hari nga naghari sa bilog nga probinsya sa west sang Euphrates kag nagpabayad sa ila sang buhis kag sang iban pa nga mga balayran.


\par }{\PP \VS{21}“Karon, magmando kamo nga untaton na sang sina nga mga tawo ang pagpatindog liwat sang siyudad hasta nga wala pa ako magmando nga patindugon ina.

\VS{22}Himua ninyo ini gilayon para indi mahalitan ang akon ginharian.”


\par }{\PP \VS{23}Pagkatapos nga ginbasa sa ila ni Rehum, Shimshai, kag sa ila mga kaupod ang sulat ni Haring Artaserkses, nagkadto sila gilayon sa Jerusalem kag ginpilit ang mga Judio nga mag-untat sa pagpatindog liwat sang siyudad.


\par }{\SH Ginpadayon ang Pagpatindog sang Templo
\par }
{\PP \VS{24}Nauntat ang pagpatindog sang templo sang Dios sa Jerusalem hasta sa ikaduha nga tuig sang paghari ni Darius sa Persia.




\par }\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}Karon, ginsugo sang Dios sang Israel ang mga propeta nga si Haggai kag si Zacarias nga apo ni Iddo sa pagsugid sang iya mensahi sa mga Judio sa Juda kag Jerusalem.

\VS{2}Nagpamati sa ila si Zerubabel nga anak ni Shealtiel kag si Jeshua nga anak ni Jozadak. Gani ginpadayon nila ang pagpatindog sang templo sang Dios sa Jerusalem. Ginsuportaran gid sila sang sadtong duha ka propeta sang Dios.


\par }{\PP \VS{3}Pero sa wala magdugay, nag-abot sa Jerusalem si Tatenai nga gobernador sang
{\ADD{probinsya sa}} west sang Euphrates, si Shetar Bozenai, kag ang ila mga kaupod. Nagpamangkot sila\FTNT{*}{{\FR 5:3 }{\FQ{sila:
}}{\FT{Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac, pero sa Aramico,
}}{\FQA{kami.}}} sa mga Judio, “Sin-o ang nagsugo sa inyo sa pagpatindog liwat sang sini nga templo?”

\VS{4}Nagpamangkot pa gid sila, “Sin-o ang mga ngalan sang mga tawo nga nagaobra sini?”

\VS{5-7}Pero ginbantayan sang Dios ang mga pangulo sang mga Judio, gani nagdesisyon si Tatenai, si Shetar Bozenai, kag ang ila mga kaupod nga mga opisyal sang
{\ADD{probinsya sa}} west sang Euphrates nga indi lang nila anay pagpauntaton ang pagpatindog sang templo hasta nga makabalita sila kay Haring Darius parte sini kag makabaton sang iya sabat.

\par }{\PP Amo ini ang sulat nga ginpadala nila kay Haring Darius:

\par }{\PP “Mahal nga Haring Darius,

\par }{\PP “Kabay pa nga maayo ang imo kahimtangan.


\par }{\PP \VS{8}“Ginapahibalo ka namon, Mahal nga Hari, nga nagkadto kami sa probinsya sang Juda, didto sa ginapatindugan sang templo sang gamhanan nga Dios. Dalagko nga mga bato ang ginagamit sa pagpatindog sang templo, kag ang mga pader sini ginbutangan sang mga troso. Mapisan sila sa ila nga pag-obra, gani madasig ang pagpatindog sini.

\VS{9}Ginpamangkot namon ang ila mga pangulo kon sin-o ang nagsugo sa ila sa pagpatindog liwat sang templo.

\VS{10}Kag ginpamangkot man namon ang ila mga ngalan para mapahibalo namon sa imo kon sin-o ang mga nagapangulo sa pagpatindog sang templo.


\par }{\PP \VS{11}“Amo ini ang ila sabat sa amon: ‘Mga alagad kami sang Dios sang langit kag sang kalibutan, kag ginapatindog liwat namon ang templo nga ginpatindog sang una sang isa ka gamhanan nga hari sang Israel.

\VS{12}Pero tungod kay ginpaakig sang amon mga katigulangan ang Dios sang langit, ginpabay-an niya sila nga sakupon ni Nebucadnezar nga Kaldeanhon,\FTNT{†}{{\FR 5:12 }{\FQ{Kaldeanhon:
}}{\FT{Amo ini kon kaisa ang tawag sa taga-Babilonia.}}} nga hari sang Babilonia. Gin-guba ni Nebucadnezar ang ini nga templo kag ginbihag niya ang amon mga katigulangan sa Babilonia.

\VS{13}Pero sang nahauna nga tuig sang paghari ni Cyrus sa Babilonia, nagmando siya nga patindugon liwat ang templo sang Dios.

\VS{14}Gin-uli man niya ang mga bulawan kag pilak nga mga kagamitan sang templo sang Dios. Ini nga mga kagamitan ginkuha anay ni Nebucadnezar sa templo sa Jerusalem kag ginbutang sa templo sa Babilonia. Gintugyan ni Haring Cyrus ini nga mga kagamitan kay Sheshbazar nga ginpili niya nga gobernador
{\ADD{sang Juda}}.

\VS{15}Nagsiling ang hari kay Sheshbazar nga patindugon liwat ang templo sang Dios sa Jerusalem sa ginpatindugan man sini anay, kag ibutang didto ang mga kagamitan sini.

\VS{16}Gani nagkadto si Sheshbazar sa Jerusalem kag ginpatukod niya ang mga pundasyon sang templo sang Dios. Hasta subong ginapatindog pa ang templo; wala pa ini matapos.’


\par }{\PP \VS{17}“Karon, kon mahimo, Mahal nga Hari, ipausisa ang mga kasulatan nga ginpatago sang mga hari sang Babilonia kon matuod gid bala nga nagmando si Haring Cyrus nga patindugon liwat ang templo sang Dios sa Jerusalem. Kag dayon pahibalua kami kon ano ang imo desisyon parte sini.”




\par }\Chap{6}{\SH Nagsugot si Haring Darius sa Pagpatindog Liwat sang Templo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Gani nagmando si Haring Darius sa pag-usisa sang mga kasulatan nga gintago sa talaguan sini sa Babilonia.

\VS{2}Pero didto nakita sa palasyo sa Ecbatana, nga sakop sang probinsya sang Media, ang isa ka linukot nga kasulatan nga may nakasulat nga:


\par }{\PP \VS{3}“Ang ini nga kasulatan nagapahanumdom nga sang nahauna nga tuig sang paghari ni Cyrus, nagmando siya nga patindugon liwat ang templo sang Dios sa Jerusalem nga sa diin ihalad ang mga halad. Dapat nga mabakod ang pundasyon sini. Kag dapat 90 feet ang iya kataason kag 90 feet man ang iya kasangkaron.

\VS{4}Ang kada tatlo ka dalagko nga mga bato sini nga nagasampaw, sampawan sang isa ka troso. Ang tanan nga gastos kuhaon sa kuwarta sang ginharian.

\VS{5}Kag ang bulawan kag pilak nga mga kagamitan sa templo sang Dios nga gindala ni Haring Nebucadnezar sa Babilonia dapat ibalik sa bulutangan sini sa templo sa Jerusalem.”


\par }{\PP \VS{6}{\ADD{Gani nagpadala si Haring Darius sang sini nga mensahi}} sa ila ni Tatenai, nga gobernador sang
{\ADD{probinsya sa}} west sang Euphrates, Shetar Bozenai, kag sa kapareho nila nga mga opisyal sa sina nga probinsya:

\par }{\PP “Palayo kamo dira sa templo sang Dios.

\VS{7}Indi ninyo paghilabti ang pagpatindog sini. Pabay-i lang ninyo ang gobernador kag ang iban pa nga mga pangulo sang mga Judio sa pagpatindog sini sa ginpatindugan man sini anay.


\par }{\PP \VS{8}“Nagamando man ako nga buligan ninyo ang mga pangulo sang mga Judio paagi sa pagbayad gilayon sang tanan nga gastos para indi maatrasar ang pag-obra. Ang bayad kuhaon ninyo sa kuwarta sang ginharian nga naghalin sa mga buhis sa inyo probinsya.

\VS{9}Dapat hatagan ninyo adlaw-adlaw ang mga pari sa Jerusalem sang ila kinahanglanon pareho sang bataon nga baka kag mga gulang kag bataon nga mga karnero nga lalaki nga pagasunugon bilang halad sa Dios sang langit,\FTNT{*}{{\FR 6:9 }{\FQ{Dios sang langit:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{Dios nga ara sa langit;
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{Dios nga naghimo sang langit;
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{Dios nga labaw sa tanan}}} pati man sang trigo, asin, bino, kag lana. Dapat indi gid kamo magkapalyar\FTNT{†}{{\FR 6:9 }{\FQ{magkapalyar:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{magkapalya}}} sa paghatag,

\VS{10}para makahalad sila sang mga halad nga makapalipay sa Dios sang langit, kag makapangamuyo sila para sa akon kag sa akon mga anak.


\par }{\PP \VS{11}“Nagamando pa gid ako nga ang bisan sin-o nga indi magtuman sini tuhugon sang kahoy nga ginhukas sa iya nga balay, kag ang iya balay gub-on hasta nga wala sing parte nga magkalabilin nga nagatindog.\FTNT{‡}{{\FR 6:11 }{\FQ{gub-on…nagatindog:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{himuon nga halabuyan sang basura}}}

\VS{12}Kabay pa nga ang Dios nga nagpili sang Jerusalem nga lugar nga sa diin padunggan siya magalaglag sa bisan sin-o nga hari ukon nasyon nga magsupak sang sini nga mando kag magguba sina nga templo sa Jerusalem.

\par }{\PP “Ako, si Darius, ang nagmando sini. Dapat tumanon gid ini.”


\par }{\SH Gindedikar ang Templo
\par }
{\PP \VS{13}Gintuman gid nila ni Tatenai nga gobernador, Shetar Bozenai, kag sang ila mga kaupod ang mando ni Haring Darius.

\VS{14}Gani padayon nga nag-obra ang mga pangulo sang mga Judio samtang ginapabakod sila sang mga mensahi sang mga propeta nga sila ni Haggai kag Zacarias nga apo ni Iddo. Natapos nila obra ang templo suno sa sugo sang Dios sang Israel nga ginpatuman ni Cyrus, Darius, kag Artaserkses,
{\ADD{nga magsunod nga mga}} hari sang Persia.

\VS{15}Nahuman ang templo sang ikatatlo nga adlaw sang
{\ADD{ikadose nga bulan, nga amo ang}} bulan sang Adar, sadtong ikaanom nga tuig sang paghari ni Darius.


\par }{\PP \VS{16}Malipayon nga nagsaulog sa pagdedikar sang templo sang Dios ang katawhan sang Israel—ang mga pari, mga Levita, kag ang iban pa nga nagbalik halin sa pagkabihag.

\VS{17}Sa sining pagdedikar sang templo sang Dios, naghalad sila sang 100 ka turo nga baka, 200 ka gulang nga karnero nga lalaki, kag 400 ka bataon nga karnero nga lalaki. Naghalad man sila sang dose ka lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo sang tagsa ka tribo sang Israel.

\VS{18}Ginbutang nila ang mga pari kag ang mga Levita sa ila tagsa ka katungdanan sa templo sa Jerusalem suno sa nasulat sa Libro ni Moises.


\par }{\SH Ang Piesta sang Paglabay sang Anghel
\par }
{\PP \VS{19}Sang ika-14 nga adlaw sang nahauna nga bulan,
{\ADD{sang masunod nga tuig,}} ginsaulog sang mga nagbalik halin sa pagkabihag ang Piesta sang Paglabay sang Anghel.

\VS{20}Nagpakatinlo ang mga pari kag ang mga Levita para mangin takos sila sa ila nga pagpanguna sa mga seremonya. Dayon gin-ihaw sang mga Levita ang mga karnero nga halad sa pagsaulog sang Piesta sang Paglabay sang Anghel.
{\ADD{Ginhimo nila ini}} para sa tanan nga nagbalik halin sa pagkabihag, para sa mga pari nga ila mga paryente, kag para sa ila kaugalingon.

\VS{21}Ini nga mga halad ginkaon sang tanan nga Israelinhon nga nagbalik halin sa pagkabihag kag pati man sang iban nga mga tawo nga nagaestar didto nga nagbiya na sa mga ginahimo sang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios.
{\ADD{Nagbiya sila sa sini nga mga butang}} para simbahon ang
{\ND{Ginoo}}, ang Dios sang Israel.

\VS{22}Sa sulod sang pito ka adlaw ginsaulog nila sing malipayon ang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok. Kay ginhatagan sila sang
{\ND{Ginoo}} sang kalipay paagi sa pagtandog niya sang tagipusuon sang hari sang Assyria\FTNT{§}{{\FR 6:22 }{\FQ{hari sang Assyria:
}}{\FT{buot silingon,
}}{\FQA{hari sang Persia,
}}{\FT{kay ang Assyria sakop sang Persia sadto nga panahon.}}} para buligan sila sa pag-obra sang templo sang Dios, ang Dios sang Israel.




\par }\Chap{7}{\SH Nag-abot si Ezra sa Jerusalem
\par }
{\PP \VerseOne{1-6}Pagkaligad sang madamo nga tinuig, sang si Artaserkses ang hari sang Persia, nag-abot si Ezra
{\ADD{sa Jerusalem}} halin sa Babilonia. Si Ezra nga ini anak ni Seraya. Si Seraya anak ni Azaria. Si Azaria anak ni Hilkia. Si Hilkia anak ni Shalum. Si Shalum anak ni Zadok. Si Zadok anak ni Ahitub. Si Ahitub anak ni Amaria. Si Amaria anak ni Azaria. Si Azaria anak ni Merayot. Si Merayot anak ni Zerahia. Si Zerahia anak ni Uzi. Si Uzi anak ni Buki. Si Buki anak ni Abishua. Si Abishua anak ni Finehas. Si Finehas anak ni Eleazar. Si Eleazar anak ni Aaron nga pangulo nga pari.

\par }{\PP Si Ezra isa ka manunudlo nga nakahibalo gid sing maayo sang Kasuguan ni Moises nga ginhatag sang
{\ND{Ginoo}}, ang Dios sang Israel. Ginhatag sang hari ang tanan nga ginpangayo ni Ezra tungod kay ginabuligan siya sang
{\ND{Ginoo}} nga iya Dios.

\VS{7}May nag-upod man sa iya nga mga Israelinhon sang pagbalik niya sa Jerusalem sadtong ikapito nga tuig sang paghari ni Artaserkses. Lakip sa mga nag-upod amo ang mga pari, mga Levita, mga manugkanta, mga guwardya sang mga puwertahan
{\ADD{sang templo}}, kag mga suluguon sa templo.

\VS{8-9}Naghalin si Ezra sa Babilonia sang nahauna nga adlaw sang nahauna nga bulan. Kag sa bulig sang Dios, nakaabot siya sa Jerusalem sang nahauna nga adlaw sang ikalima nga bulan, sadtong ikapito nga tuig sang paghari ni Artaserkses.

\VS{10}{\ADD{Ginbuligan siya sang Dios}} tungod kay nagdedikar siya sa pagtuon kag sa pagtuman sang Kasuguan sang
{\ND{Ginoo}}, kag sa pagtudlo sang mga pagsulundan kag mga sugo sini sa mga Israelinhon.


\par }{\SH Ang Sulat ni Artaserkses kay Ezra
\par }
{\PP \VS{11}Amo ini ang sulat nga ginhatag ni Haring Artaserkses kay Ezra nga pari kag manunudlo, nga nakahibalo gid sing maayo sang mga sugo kag mga pagsulundan nga ginhatag sang
{\ND{Ginoo}} sa mga taga-Israel:


\par }{\PP \VS{12}“Ako si Haring Artaserkses nga labaw sa tanan nga hari. Nagapangamusta ako sa imo, Ezra, nga pari kag manunudlo sang Kasuguan sang Dios sang langit.\FTNT{*}{{\FR 7:12 }{\FQ{Dios sang langit:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{Dios nga ara sa langit;
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{Dios nga naghimo sang langit;
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{Dios nga labaw sa tanan}}}


\par }{\PP \VS{13}“Nagamando ako nga ang bisan sin-o sa mga Israelinhon diri sa akon ginharian, pati mga pari kag mga Levita, nga gusto mag-upod sa imo sa pagbalik sa Jerusalem puwede makaupod.

\VS{14}Ginasugo ko ikaw kag sang akon pito ka manuglaygay nga usisaon mo ang mga nagakalatabo sa Juda kag Jerusalem kon bala ginasunod nila ang Kasuguan sang imo Dios, nga imo nahibaluan sing maayo.\FTNT{†}{{\FR 7:14 }{\FQ{nga imo nahibaluan sing maayo:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{nga gintugyan sa imo}}}

\VS{15}{\ADD{Ginasugo ko man ikaw nga}} dal-on mo ang mga bulawan kag mga pilak nga ginahatag ko kag sang akon mga manuglaygay sing kinabubut-on sa Dios sang Israel nga nagapuyo sa Jerusalem.

\VS{16}Dal-on mo man ang tanan nga pilak kag bulawan nga mabaton mo halin sa probinsya sang Babilonia, pati man ang kinabubut-on nga bulig sang katawhan
{\ADD{sang Israel}} kag sang ila mga pari para sa templo sang ila Dios sa Jerusalem.

\VS{17}Siguraduhon mo nga ang ini nga kuwarta gamiton sa pagbakal sang turo nga mga baka, gulang kag bataon nga mga karnero nga lalaki, mga uyas, kag bino, nga ihalad sa halaran sang templo sang inyo Dios sa Jerusalem.

\VS{18}Ang mabilin nga bulawan kag pilak puwede ninyo gamiton sang imo mga kasimanwa sa bisan ano nga gusto ninyo suno sa kabubut-on sang inyo Dios.

\VS{19}Pero ang mga kagamitan nga gintugyan sa imo nga gamiton sa pag-alagad sa templo sang imo Dios ihatag mo tanan sa Dios sang Jerusalem.

\VS{20}Kon may iban ka pa nga kinahanglan para sa templo, magkuha ka lang sang panggastos sa kuwarta sang ginharian.


\par }{\PP \VS{21}“Ako, si Haring Artaserkses, nagmando sa tanan nga tresurero sang
{\ADD{probinsya sa}} west sang Euphrates nga ihatag gid ninyo ang bisan ano nga pangayuon sa inyo ni Ezra nga pari kag manunudlo sang Kasuguan sang Dios sang langit.

\VS{22}Hatagi ninyo siya hasta sa 3,500 ka kilo nga pilak, 300 ka sako nga trigo, 550 ka galon nga bino, 550 ka galon nga lana sang olibo, kag bisan ano kadamo nga asin nga kinahanglanon.

\VS{23}Ihatag gid ninyo ang tanan nga kinahanglanon sa templo suno sa ginmando sang Dios sang langit. Kay kon indi, mangakig siya sa akon ginharian kag sa akon mga anak.

\VS{24}Ginapahibalo man namon kamo nga indi ninyo pagpabayaron sang buhis kag sang iban pa nga balayran ang mga pari, mga Levita, mga musikero, mga guwardya sang mga puwertahan
{\ADD{sang templo}}, mga suluguon sa templo, kag iban pa nga nagatrabaho sa sini nga templo sang Dios.


\par }{\PP \VS{25}“Kag ikaw, Ezra, suno sa kaalam nga ginhatag sang Dios sa imo, magpili ka sang mga hukom kag mga opisyal nga magdumala sa tanan nga tawo sa
{\ADD{probinsya sa}} west sang Euphrates. Dapat nakahibalo sila sang Kasuguan sang imo Dios. Kag ang mga tawo nga wala nakahibalo sang Kasuguan tudluan mo.

\VS{26}Ang bisan sin-o nga indi magtuman sa Kasuguan sang imo Dios ukon sa kasuguan sang hari pagasilutan gid sang kamatayon, ukon palayason sa iya lugar, ukon kuhaon ang iya pagkabutang, ukon prisohon.”


\par }{\SH Gindayaw ni Ezra ang Dios
\par }
{\PP \VS{27}{\ADD{Nagsiling si Ezra:}} Dalayawon ang
{\ND{Ginoo}}, ang Dios sang aton mga katigulangan, nga nagtandog sa tagipusuon sang hari nga padunggan niya ang templo sang
{\ND{Ginoo}} sa Jerusalem.

\VS{28}Tungod sa kaayo sang
{\ND{Ginoo}} sa akon, maayo ang pagtratar sa akon sang hari kag sang iya mga manuglaygay, kag pati sang tanan niya nga gamhanan nga mga opisyal. Kag tungod nga ginabuligan ako sang
{\ND{Ginoo}} nga akon Dios, naangkon ko ang kaisog sa pagtipon sang mga pangulo sang Israel sa pag-upod sa akon sa Jerusalem.




\par }\Chap{8}{\SH Ang mga Nagbalik Halin sa Pagkabihag Kaupod ni Ezra
\par }
{\PP \VerseOne{1}{\ADD{Nagsiling si Ezra:}} Amo ini ang mga pangulo sang mga pamilya nga nag-upod sa akon sa Jerusalem halin sa Babilonia, sadtong paghari ni Artaserkses:


\par }{\LI \VS{2}si Gershom, nga halin sa pamilya ni Finehas;

\par }{\LI si Daniel, nga halin sa pamilya ni Itamar;

\par }{\LI si Hatush

\VS{3}nga anak ni Shecania, nga halin sa pamilya ni David;

\par }{\LI si Zacarias kag ang mga kaupod niya nga 150 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Parosh (may ara sang lista sang ila mga katigulangan);


\par }{\LI \VS{4}si Eliehoenai nga anak ni Zerahia kag ang mga kaupod niya nga 200 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Pahat Moab;


\par }{\LI \VS{5}si Shecania nga anak ni Jahaziel kag ang mga kaupod niya nga 300 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Zatu;


\par }{\LI \VS{6}si Ebed nga anak ni Jonatan kag ang mga kaupod niya nga 50 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Adin;


\par }{\LI \VS{7}si Jeshaya nga anak ni Atalia kag ang mga kaupod niya nga 70 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Elam;


\par }{\LI \VS{8}si Zebadia nga anak ni Micael kag ang mga kaupod niya nga 80 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Shefatia;


\par }{\LI \VS{9}si Obadias nga anak ni Jehiel kag ang mga kaupod niya nga 218 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Joab;


\par }{\LI \VS{10}si Shelomit nga anak ni Josifia kag ang mga kaupod niya nga 160 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Bani;


\par }{\LI \VS{11}si Zacarias nga anak ni Bebai kag ang mga kaupod niya nga 28 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Bebai;


\par }{\LI \VS{12}si Johanan nga anak ni Hakatan kag ang mga kaupod niya nga 110 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Azgad;


\par }{\LI \VS{13}si Elifelet, si Jeuel, kag si Shemaya kag ang mga kaupod nila nga 60 ka lalaki, nga amo ang nabilin
{\ADD{sa Babilonia}} halin sa pamilya ni Adonikam;


\par }{\LI \VS{14}si Utai kag si Zacur kag ang mga kaupod nila nga 70 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Bigvai.


\par }{\SH Ang Pagbalik Nila ni Ezra sa Jerusalem
\par }
{\PP \VS{15}Gintipon ko ang maupod sa akon sa Jerusalem didto sa suba nga nagailig pakadto sa
{\ADD{lugar sang}} Ahava. Nagkampo kami didto sing tatlo ka adlaw. Sang gintan-aw ko ang lista sang mga tawo nga maupod sa akon, pati na ang mga pari, nasapwan ko nga wala didto sing mga Levita.

\VS{16}Gani ginpatawag ko ang mga pangulo sang grupo nga sila ni Eliezer, Ariel, Shemaya, Elnatan, Jarib, Elnatan, Natan, Zacarias, kag Meshulam, kag ang duha ka maalam nga tawo nga si Joyarib kag si Elnatan.

\VS{17}Ginpakadto ko sila kay Iddo nga pangulo sang
{\ADD{lugar sang}} Casifia para pangabayon siya kag ang iya mga paryente nga mga suluguon sa templo nga magpadala sila sang mga tawo nga mag-alagad sa templo sang Dios.

\VS{18}Tungod nga ginabuligan kami sang Dios, ginpadala nila sa amon si Sherebia, kaupod ang iya mga anak kag mga utod nga lalaki nga 18 ka bilog. Si Sherebia maabilidad nga tawo kag kaliwat siya ni Mali nga kaliwat ni Levi. Si Levi anak ni Israel.\FTNT{*}{{\FR 8:18 }{\FQ{Israel:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{Jacob}}}

\VS{19}Ginpadala man nila si Hashabia kag ang iya mga utod kag mga hinablos nga mga lalaki nga 20 ka bilog, kaupod si Jeshaya nga halin sa pamilya ni Merari.

\VS{20}Ginpadala pa gid nila ang 220 ka suluguon sa templo. Ang mga suluguon sa templo ginpili sadto ni Haring David kag sang iya mga opisyal nga magbulig sa mga Levita. Nakalista tanan ang ila mga ngalan.


\par }{\SH Nagpuasa kag Nagpangamuyo Sila ni Ezra
\par }
{\PP \VS{21}Didto sa kilid sang Suba sang Ahava, nagsiling ako sa grupo nga magpuasa kami kag magpaubos sang amon kaugalingon sa presensya sang amon Dios para pangabayon siya nga bantayan niya kami sa amon pagpanglakaton, pati ang amon mga kabataan kag mga pagkabutang.

\VS{22}Kay nahuya ako magpangayo sa hari sang mga soldado kag mga manugkabayo nga magbantay sa amon kontra sa mga kaaway samtang nagapanglakaton kami, tungod kay nagsiling na kami sa hari nga ginabuligan sang amon Dios ang tanan nga nagasalig sa iya, pero akig gid ang Dios sa mga nagasikway sa iya.

\VS{23}Gani nagpuasa kag nagpangamuyo kami sa amon Dios nga bantayan niya kami, kag ginsabat niya ang amon pangamuyo.


\par }{\SH Ang mga Halad para sa Templo
\par }
{\PP \VS{24}Nagpili ako sang dose ka tawo halin sa mga nagapangulo nga mga pari, wala labot kay Sherebia, Hashabia, kag sa napulo ka paryente nila.

\VS{25}Pagkatapos gintugyan ko sa ila nga wala sing kulang\FTNT{†}{{\FR 8:25 }{\FQ{gintugyan ko sa ila nga wala sing kulang:
}}{\FT{sa literal,
}}{\FQA{ginkilo ko kag gintugyan sa ila}}} ang mga pilak, bulawan, kag mga kagamitan nga ginhatag sang hari, sang iya mga manuglaygay, sang iya mga opisyal, kag sang madamo nga Israelinhon para bulig sa templo sang amon Dios.

\VS{26-27}Amo ini ang akon gintugyan sa ila:

\par }{\LI 22 ka tonelada nga pilak

\par }{\LI 3 ka tonelada nga kagamitan nga pilak

\par }{\LI 3 ka tonelada nga bulawan

\par }{\LI 20 ka yahong nga bulawan nga mga walo kag tunga ka kilo

\par }{\LI 2 ka yahong\FTNT{‡}{{\FR 8:26-27 }{\FQ{yahong:
}}{\FT{sa Hebreo,
}}{\FQA{kagamitan}}} nga saway nga ginpahining, nga ang bili pareho sa
{\ADD{mga yahong nga}} bulawan.


\par }{\PP \VS{28}Nagsiling ako sa mga pari, “Kamo kag ang ini nga mga kagamitan gindedikar sa
{\ND{Ginoo}}. Ang pilak kag bulawan mga halad nga kinabubut-on para sa
{\ND{Ginoo}}, ang Dios sang inyo mga katigulangan.

\VS{29}Halungi ninyo ini sing maayo hasta nga madala ninyo ini sa mga bodega sang templo sang
{\ND{Ginoo}} sa Jerusalem nga wala sing kulang,\FTNT{§}{{\FR 8:29 }{\FQ{nga wala sing kulang:
}}{\FT{sa literal,
}}{\FQA{nga nakilo.
}}{\FT{Amo man sa bersikulo 30 kag 33.}}} sa atubangan sang mga nagapangulo nga pari, mga Levita, kag sang mga pangulo sang mga pamilya sang mga Israelinhon.”


\par }{\PP \VS{30}Gani ginkuha sang mga pari kag sang mga Levita ang mga pilak, mga bulawan, kag ang mga kagamitan nga wala sing kulang, para dal-on sa templo sang amon Dios sa Jerusalem.


\par }{\SH Ang Pagbalik sa Jerusalem
\par }
{\PP \VS{31}Naghalin kami sa Suba sang Ahava kag naglakat pakadto sa Jerusalem sadtong ikadose nga adlaw sang nahauna nga bulan. Ginbuligan kami sang amon Dios kag ginprotektaran niya kami kontra sa mga kaaway kag mga tulisan samtang nagapanglakaton kami.

\VS{32}Pag-abot namon sa Jerusalem, nagpahuway kami anay sing tatlo ka adlaw.


\par }{\PP \VS{33}Sang ikaapat nga adlaw, nagkadto kami sa templo sang amon Dios kag gintugyan namon ang mga pilak, mga bulawan, kag ang mga kagamitan nga wala sing kulang kay Meremot nga pari nga anak ni Uria. Kaupod niya si Eleazar nga anak ni Finehas kag ang duha ka Levita nga si Jozabad nga anak ni Jeshua kag si Noadia nga anak ni Binui.

\VS{34}Gin-isip kag ginkilo ato tanan, kag ginlista.


\par }{\PP \VS{35}Dayon ang tanan nga nagbalik halin sa pagkabihag naghalad sa Dios sang Israel sang mga halad nga ginasunog: 12 ka turo nga baka para sa bilog nga Israel, 96 ka gulang nga karnero nga lalaki, kag 77 ka bataon nga karnero nga lalaki. Naghalad man sila sang 12 ka kanding nga lalaki bilang halad sa pagpakatinlo. Ini tanan mga halad nga ginasunog para sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{36}Ginhatag man nila sa mga gobernador kag mga opisyal sang
{\ADD{probinsya sa}} west sang Euphrates ang dokumento nga sa diin nakasulat ang mando sang hari. Kag ini nga mga pangulo nagbulig sa katawhan
{\ADD{sang Israel}} kag sa templo sang Dios.




\par }\Chap{9}{\SH Nagpangasawa ang mga Israelinhon sang mga Indi Israelinhon
\par }
{\PP \VerseOne{1}{\ADD{Nagsiling pa si Ezra:}} Pagkatapos sini nga hitabo, nagkadto sa akon ang mga pangulo
{\ADD{sang mga Judio}} kag nagsiling, “Madamo sa katawhan sang Israel, pati na ang mga pari kag ang mga Levita, ang nagaginawi pareho sang mga katawhan sa ila palibot. Ginahimo nila ang mga makangilil-ad nga mga buluhaton sang mga Canaanhon, Hithanon, Periznon, Jebusnon, Ammonhon, Moabnon, Egyptohanon, kag Amornon.

\VS{2}Nagpangasawa pa gani sila kag ang ila mga anak sang mga babayi nga halin sa sini nga mga katawhan. Gani ang katawhan nga pinili sang Dios nasimpunan sang iban nga mga katawhan. Kag ang
{\ADD{aton}} mga pangulo kag mga opisyal amo pa ang nanguna sa paghimo sini.”


\par }{\PP \VS{3}Sang mabatian ko ini, gin-gisi ko ang akon bayo
{\ADD{sa kasubo}}; gin-gan-it ko ang akon buhok kag burangos, kag nagpungko ako nga nagakaurungan.

\VS{4}Nagtipon sa akon ang mga tawo nga hinadlukan sa mensahi sang Dios sang Israel parte sa pagkadi-matutom sang ila kapareho nga mga Israelinhon nga nagbalik halin sa pagkabihag. Nagpungko lang ako nga nagakaurungan hasta nga nag-abot ang oras sang pangsirom nga halad.\FTNT{*}{{\FR 9:4 }{\FQ{pangsirom nga halad:
}}{\FT{Ginahimo ini sang pagsalop na sang adlaw.}}}

\VS{5}Pag-abot sang sina nga oras, gin-untatan ko ang akon pagpangasubo. Nagluhod ako nga gisi ang akon bayo, kag nagpangamuyo nga nagabayaw sang akon mga kamot sa
{\ND{Ginoo}} nga akon Dios.

\VS{6}Siling ko, “Dios ko, nahuya gid ako. Indi ako makatangla sa imo sa kahuya, tungod kay puwerte na gid ang amon mga sala; daw lapaw na ini sa amon mga ulo kag lambot na sa langit.

\VS{7}Halin sang panahon sang amon mga katigulangan hasta subong, puwerte ang amon sala; kag tungod sini, kami kag ang amon mga hari kag mga pari permi ginasakop sang mga hari sang iban nga mga nasyon. Ginpamatay nila ang iban sa amon, kag ang iban ginbihag, ginkawatan kag ginpakahuy-an, pareho sa nagakatabo sa amon subong.


\par }{\PP \VS{8}“Kag karon, sa malip-ot nga tion, ginkaluoyan mo kami,
{\ND{Ginoo}} nga amon Dios. Gintugutan mo nga may mabilin sa amon, kag ginpaestar mo kami nga may seguridad sa sining lugar nga imo ginpili. Ginhatagan mo kami sang paglaom kag ginpahaganhagan mo ang amon kahimtangan sa amon pagkaulipon.

\VS{9}Bisan mga ulipon kami, wala mo kami ginapabay-an sa amon pagkaulipon, kundi ginapakita mo ang imo gugma sa amon paagi sa maayo nga pagtratar sang mga hari sang Persia sa amon. Ginhimo mo ini para mahatagan mo kami sang bag-o nga kabuhi, kag para mapatindog namon liwat ang imo templo nga naguba, kag para mahatagan mo kami sang proteksyon
{\ADD{diri}} sa Juda kag Jerusalem.


\par }{\PP \VS{10}“Pero karon nga nakasala kami, O Dios namon, ano pa ang masiling namon? Kay ginbaliwala namon ang imo mga sugo

\VS{11}nga ginhatag mo sa amon paagi sa imo mga alagad nga mga propeta. Nagsiling sila sa amon nga ang duta nga amon kadtuan para panag-iyahan mahigko nga duta tungod sang kalautan sang mga pumuluyo sini. Ginhigkuan nila ang bisan diin nga parte sang sini nga duta paagi sa ila makangilil-ad nga mga binuhatan.

\VS{12}{\ADD{Nagsiling man ang mga propeta sa amon nga}} indi gid kami magpangasawa ukon magpamana sa ila, kag indi gid kami magbulig sa ila nga mag-uswag sila, para mangin mabakod kag mainuswagon kami,\FTNT{†}{{\FR 9:12 }{\FQ{mainuswagon kami:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{makakaon kami sang pinakamaayo nga mga produkto sang duta.}}} kag para ini nga kauswagan magapabilin sa amon mga kaliwat hasta san-o.

\VS{13}Ginsilutan mo kami, O Dios namon, tungod sang amon mga sala. Pero ang silot mo sa amon indi tuman nga bayad sa sala nga nahimo namon, kag gintugutan mo pa nga may mabilin nga buhi sa amon.

\VS{14}Pero bisan pa sini, ginsupak liwat namon ang imo mga sugo, kag nagpangasawa kag nagpamana kami sang mga tawo nga nagahimo sang makangilil-ad nga mga binuhatan. Sigurado gid nga mangakig ka sa amon kag laglagon mo kami hasta nga wala na sing may mabilin sa amon.

\VS{15}O
{\ND{Ginoo}}, Dios sang Israel, matarong ikaw. Kay gintugutan mo nga may mabilin sa amon nga buhi hasta subong. Ginatuad namon ang amon mga sala, kay indi kami makapabilin sa imo presensya tungod sining amon mga sala.”




\par }\Chap{10}{\SH Ang Pagtuad sang mga Israelinhon sang Ila mga Sala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Samtang nagaluhod si Ezra didto sa atubangan sang templo sang Dios, kag nagahibi nga nagapangamuyo kag nagatuad
{\ADD{sang mga sala sang katawhan sang Israel,}} madamo nga Israelinhon nga lalaki, babayi, kag kabataan ang nagtipon sa iya palibot. Ini sila nagahilibion man sing tudo.

\VS{2}Dayon nagsiling sa iya si Shecania nga anak ni Jehiel, nga kaliwat ni Elam, “Indi kami matutom sa aton Dios tungod kay nagpangasawa kami sang mga babayi nga indi Israelinhon halin sa mga katawhan sa palibot naton. Pero sa pihak sini may paglaom pa gihapon ang
{\ADD{katawhan sang}} Israel.

\VS{3}Gani karon, sundon namon ang laygay mo kag sang iban pa nga nagatahod sa mga sugo sang aton Dios. Maghimo kami sang kasugtanan sa aton Dios nga palayason ini nga mga babayi pati ang ila mga kabataan. Tumanon namon ang ginasiling sang Kasuguan.

\VS{4}Magtindog ka, kay imo responsibilidad ang pagtuytoy sa amon sa sining mga butang. Magpakabakod ka kag himua ang nagakadapat. Mabulig kami sa imo.”


\par }{\PP \VS{5}Gani nagtindog si Ezra kag ginpasumpa niya ang mga nagapangulo nga mga pari, ang mga Levita, kag ang tanan nga Israelinhon, nga himuon nila ang ginsiling ni Shecania. Kag nagpanumpa sila.

\VS{6}Dayon naghalin si Ezra sa atubangan sang templo sang Dios kag nagkadto sa kuwarto ni Jehohanan nga anak ni Eliashib. Kag sang didto na siya, wala siya nagkaon kag nag-inom, kay nagpangasubo siya tungod sa pagkadi-matutom sang mga Israelinhon nga nagbalik halin sa pagkabihag.


\par }{\PP \VS{7-8}Nagpahibalo ang mga pangulo kag mga manugdumala sang mga Israelinhon sa bilog nga Juda kag Jerusalem nga ang tanan nga nagbalik halin sa pagkabihag magtipon sa Jerusalem. Kag ang bisan sin-o nga indi magkadto sa sulod sang tatlo ka adlaw pagakuhaon sa iya ang tanan niya nga mga pagkabutang kag indi na siya pagkabigon nga sakop sang mga katawhan nga nagbalik halin sa pagkabihag.


\par }{\PP \VS{9}Gani sa sulod sang tatlo ka adlaw nagtipon ang tanan nga katawhan sang Juda kag Benjamin, kag nagpungko sila didto sa may plasa sang templo sang Dios sa Jerusalem. Natabo ini sang ika-20 nga adlaw sang ikasiyam nga bulan. Nagapalangurog ang mga tawo tungod sa pagkaseryuso sang ila paga-meetingan kag tungod sa mabaskog nga ulan.


\par }{\PP \VS{10}Dayon nagtindog si Ezra nga pari kag nagsiling sa ila, “Nakasala kamo kay nagpangasawa kamo sang mga indi Israelinhon. Gani gindugangan pa gid ninyo ang sala sang Israel.

\VS{11}Karon, ituad ninyo ang inyo mga sala sa
{\ND{Ginoo}}, ang Dios sang inyo mga katigulangan, kag himua ninyo ang iya kabubut-on. Iseparar ninyo ang inyo kaugalingon sa mga katawhan sa palibot ninyo, kag bulagi ninyo ang inyo mga asawa nga indi Israelinhon.”


\par }{\PP \VS{12}Nagsabat sing mabaskog ang bilog nga komunidad, “Husto ka gid! Himuon namon ang isiling mo.

\VS{13}Pero ini nga butang indi matapos sa isa ukon duha lang ka adlaw, kay madamo sa amon ang nakahimo sang sini nga sala. Tig-ululan pa subong, kag indi kami makaagwanta nga magpaulan diri sa guwa.

\VS{14}Ang mga opisyal na lang naton ang magpabilin diri kag mag-asikaso sini para sa bilog nga komunidad. Pakadtuon lang diri ang mga nagpangasawa sang indi Israelinhon sa natalana nga tion upod ang mga manugdumala kag mga hukom sang ila nga banwa. Himuon ta ini para makuha ang puwerte nga kaakig sang Dios sa aton tungod sa butang nga aton ginhimo.”

\VS{15}Wala sing iban nga nagsupak sa sini nga plano luwas lang kay Jonatan nga anak ni Asahel kag ni Jazea nga anak ni Tikva. Ginsuportaran man sila ni Meshulam kag ni Shabetai nga Levita.


\par }{\PP \VS{16-17}Gintuman sang mga nagbalik sa pagkabihag ang ato nga plano. Gani nagpili si Ezra nga pari sang mga lalaki nga pangulo sang mga pamilya, kag ginlista ang ila ngalan. Kag sang nahauna nga adlaw sang ikanapulo nga bulan, nagpungko sila kag ginsuguran nila ang pag-imbistigar parte sa pagpangasawa sang mga Israelinhon sang mga babayi nga indi Israelinhon. Natapos nila ang pag-imbistigar sang tanan nga kaso sang nahauna nga adlaw sang nahauna nga bulan,
{\ADD{sang pagkasunod nga tuig}}.


\par }{\SH Ang mga Lalaki nga Nagpangasawa sang mga Indi Israelinhon
\par }
{\LID \VS{18-19}Amo ini ang mga lalaki nga nagpangasawa sang mga indi Israelinhon, kag nagpromisa sila nga bulagan nila ining ila mga asawa: (Naghalad ang kada isa sa ila sang lalaki nga karnero bilang bayad sa ila nga sala.)

\par }{\LI Sa mga pari:

\par }{\LIB si Maasea, Eliezer, Jarib, kag Gedalia, nga halin sa pamilya ni Jeshua nga anak ni Jozadak kag sa iya mga utod;


\par }{\LIB \VS{20}si Hanani kag si Zebadia, nga halin sa pamilya ni Imer;


\par }{\LIB \VS{21}si Maasea, Elias, Shemaya, Jehiel, kag Uzia, nga halin sa pamilya ni Harim;


\par }{\LIB \VS{22}si Elioenai, Maasea, Ishmael, Netanel, Jozabad, kag Elasa, nga halin sa pamilya ni Pashur.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{23}Sa mga Levita:

\par }{\LIB si Jozabad, Shimei, Kelaya (nga ginatawag man nga Kelita), Petahia, Juda, kag Eliezer.


\par }{\LI \VS{24}Sa mga musikero:

\par }{\LIB si Eliashib.

\par }{\LI Sa mga guwardya sang mga puwertahan
{\ADD{sang templo}}:

\par }{\LIB si Shalum, Telem, kag Uri.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{25}Sa iban pa nga mga Israelinhon:

\par }{\LIB si Ramia, Izia, Malkia, Miamin, Eleazar, Hashabia,\FTNT{*}{{\FR 10:25 }{\FQ{Hashabia:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{Malkia}}} kag Benaya, nga halin sa pamilya ni Parosh;


\par }{\LIB \VS{26}si Matania, Zacarias, Jehiel, Abdi, Jeremot, kag Elias, nga halin sa pamilya ni Elam;


\par }{\LIB \VS{27}si Elioenai, Eliashib, Matania, Jeremot, Zabad, kag Aziza, nga halin sa pamilya ni Zatu;


\par }{\LIB \VS{28}si Jehohanan, Hanania, Zabai, kag Atlai, nga halin sa pamilya ni Bebai;


\par }{\LIB \VS{29}si Meshulam, Maluc, Adaya, Jashub, Sheal, kag Jeremot, nga halin sa pamilya ni Bani;


\par }{\LIB \VS{30}si Adna, Kelal, Benaya, Maasea, Matania, Bezalel, Binui, kag Manase, nga halin sa pamilya ni Pahat Moab;


\par }{\LIB \VS{31-32}si Eliezer, Ishia, Malkia, Shemaya, Shimeon, Benjamin, Maluc, kag Shemaria, nga halin sa pamilya ni Harim;


\par }{\LIB \VS{33}si Matenai, Matata, Zabad, Elifelet, Jeremai, Manase, kag Shimei, nga halin sa pamilya ni Hashum;


\par }{\LIB \VS{34-37}si Maadai, Amram, Uel, Benaya, Bedea, Keluhi, Vania, Meremot, Eliashib, Matania, Matenai, kag Jaasu, nga halin sa pamilya ni Bani;


\par }{\LIB \VS{38-42}si Shimei, Shelemia, Natan, Adaya, Macnadebai, Shashai, Sharai, Azarel, Shelemia, Shemaria, Shalum, Amaria, kag Jose, nga halin sa pamilya ni Binui;


\par }{\LIB \VS{43}si Jiel, Matitia, Zabad, Zebina, Jadai, Joel, kag Benaya, nga halin sa pamilya ni Nebo.


\par }{\BB \par }
{\LID \VS{44}Ini sila tanan ang nagpangasawa sang mga babayi nga indi Israelinhon, kag ang iban sa ila may mga kabataan sa sini nga mga babayi.\FTNT{†}{{\FR 10:44 }{\FQ{kag…babayi:
}}{\FT{ukon,
}}{\FQA{kag ginpalayas nila ining ila mga asawa pati ang ila mga kabataan.}}}

\par }