13
Tsaba ya munyasili a mbutu
(Malako 4.1-9; Luka 8.4-8)
1 Iluumbu kii, Yiisu apali mu nzo, na ayidiaala nha simi la diaanga mu uyiisi. 2 Koongi ya laa yakukini na yamudiengilili, ni mu buu nde ahaati nha yulu a bootu, na adiaali. Baata boosi bali nha simi la diaanga, nha kulu a nde. 3 Nde akitsuu bo mandaa malaa mu matsaba, na akileele kwaa bo: «Iluumbu imosi muutu mosi ayinyasila mbutu mu tsiee a nde. 4 Bu nde akinyisila mbutu, di dimosi diabwiiri mu mukoo a kuulu: banyunyi bayiri, na batooti dio. 5 Ndaamba a mbutu dimosi diabwiiri nha mbuu ya mamanya, nha yahele na toto dialaa. Mbutu diameni mu mawasa mundaa toto ali yulu-a-yulu. 6 Nyanga bu yabali, yanyeengisi mitswiili: mio miakanyi mundaa ti miaanzi ali a miayiluu udiaama pe. 7 Ndaamba a mbutu dikimi diabwiiri kutso mingaamba. Mingaamba miakuli na miadusi mitswiili. 8 Ka ndaamba a mbutu dikimi diabwiiri nha toto dia mboloso, diameni, diakuli na diabuti mbutu: dini mbutu kama, dini maku-masamina na dibimosi maku-matata.» 9 Na Yiisu abwileele: «Wu li na matswi, nyaala ayuu!»
Mu ima Yiisu ali mu usalila matsaba?
(Malako 4.10-12; Luka 8.9-10)
10 Ninha miyii miaswesii kwaa Yiisu na miamufuuli: «Mu ima we li mu uta bo matsaba?» 11 Nde wabavutili: «Beni diabaa bweese ba nziaabili a matsweeyi ma Ipfumu kia mayula, ka bo a babayi bweese baa pe. 12 Mu ngwanya, kwaa muutu wuli na bisii, sa babwabweese nde bisi bikimi, na nde sa aba na bio bialaa. Ka kwaa muutu wahele na isii, sa bamumaasa ndaamba a bisii bia ali na bio. 13 Ni mundaa yii me ndi mu usalila matsaba mu utsuu kwaa bo: mundaa ti bo bali na misi, ka a bali mu umono pe, na bo bali na matswi, ka a bali mu uyuu pe. 14 Ninha mbilili yaheeri mubili Yeesaya yili mu uyene tsitsi mundaa bo, bu aleeli:
“Beni sa diyiluu uyuu, ka a diyaaba mbiindili pe;
beni sa diyiluu utala, ka a dimono pe.
15 Mundaa ti ifuumbu ki aka na mutimi bunono;
bo bamaadibuu matswi ma bo,
na bamaadibuu misi mia bo,
paa misi mia bo minyaala umono,
paa matswi ma bo manyaala uyuu,
na paa mu mayele ma bo banyaala uyaaba mambiindili,
na mu buu, bo a buyiravutuu kwaa me pe paa
me nababeelese, buleeli Nziaambi*.”
16 «Ka kwaa beni, kinyi yili na beni: mundaa ti misi mia beni mili mu umono na matswi ma beni mali mu uyuu! 17 Ee-e, ngwanya me nadileeli: mibili mia laa na baata babanambita mu Nziaambi bali batoono umono mi beni dili mu umono, ka a bamono mio pe, na uyuu ma beni dili mu uyuu, ka a bayuu mo pe.
Yiisu aheeri tsutulu a tsaba ya munyasili a mbutu
(Malako 4.13-20; Luka 8.11-15)
18 «Ka diyuu mbiindila tsaba ya munyasili a mbutu: 19 Mu taanga di muutu li mu uyuu mandaa ma Ipfumu kia Nziaambi, ka a ali mu uyaaba mambiindili ma mo pe, wu mubi li mu uyiri, na li mu umaasa mbutu dibanyasili mu mutimi a nde. Yii ni mbiindila mbutu diabwi mu mukoo a kuulu. 20 Diabwi nha mbuu ya mamanya, ni muutu wuli mu uyuu mandaa ma Nziaambi, na li mu uyaka mo nhaa na nhaa mu kinyi. 21 Ka bu mbutu dii diahele na miaanzi, diadiingi ndila taanga hoolo. Mundaa ti, mu taanga di mapasi, so a buu pe, minyoongo mili mu uyiri, mundaa a mandaa ma Nziaambi, mawasa-mawasa, imiini kia nde sa ibwa. 22 Mbutu diabwi kutso mingaamba, ni muutu wuli mu uyuu mandaa ma Nziaambi, ka matsimi ma tsi yi, na busini ba pia, bili mu unyongoso mo, a bibaaha mo kuulu pe mu ubutu. 23 Ka diabwi nha toto dia mboloso, ni muutu wuli mu uyuu mandaa ma Nziaambi, na li mu uyaaba mambiindili ma mo. Nde li mu ubutu mbutu: kama, maku masamina, na maku matata.»
Tsaba ya itiiti ki ibi
24 Yiisu abwita bo tsaba kimi: «Mono ifwaani kia Ipfumu kia mayula: muutu mosi ali akunu mbutu dimbwe mutso tsiee a nde. 25 Butsuu bumosi bu baata boosi ali matolo, mutaata a muutu wuu ayiri, akuni itiiti ki ibi mutso bele na ayeni. 26 Mu taanga di bele lameni na labaandii ubutu, bitiiti bi bibi ka biameni. 27 Basiali ba ngaa tsiee bayileele nde: “Pfumu, we akuni mbutu dimbwe mutso tsiee a we, ka itiiti ki ibi ki kuni imati?” 28 Nde wabavutili: “Mutaata a me yilii buu.” Basiali bamufuuli: “Buni? We tooni ti bisi diyene ditaapala itiiti ki ibi?” 29 Nde avutili: “Ngori! Mundaa mu taanga di beni ditaapala itiiti kii, beni utuu utaapala ka bele. 30 Dinyaala bio bioosi bikulu mu itwaari natee mu taanga dia ukukuu, na mu taanga dii, me sa leele kwaa ba bukukuu: dikwamaasa bitiiti bi bibi na dikutu bio mu biko paa ditsuu bio mbaa, tumake disuusu bele ku yulu a ibaanga kia me.”»
Tsaba ya libutu la mutarede
(Malako 4.30-32; Luka 13.18-19)
31 Yiisu abwita bo tsaba kimi: «Ipfumu kia mayula kiafwaanina na libutu la mutarede†, li muutu aholi na akuni mutso tsiee a nde. 32 Lo lavulu bukee mu mbutu dioosi. Ka mu taanga di lo limaakulu, lo ka lavulu mbutu bioosi bia mutso wooto mu bula: lo ka mwaana a muti, na banyunyi bali mu uyatuungu manzo ma bo mu mapaki ma nde.»
Tsaba ya lifunusu la mapa
(Luka 13.20-21; Malako 4.33-34)
33 Yiisu abwita bo tsaba kimi: «Ipfumu kia mayula kiafwaanina na lifunusu la mapa li mukaasa ali mu uholo na uvuutu na liviiri, paa ipuuti idaanda kwalaa.»
Mu ima Yiisu akisalila matsaba
(Malako 4.33-34)
34 Yiisu akiyaabisa mii mioosi kwaa makoongi mu matsaba. Nde a akitsuu kwaa bo pe kwahele a usalila matsaba. 35 Nde akiyiluu buu paa maleeli mubili a Nziaambi mayene tsitsi:
«Me sa dibili munywa a me mu utsuu mu matsaba;
me sa yaabisa matsweeyi maa umatuu mu mbaandila tsi‡.»
Yiisu abiindili tsaba ya itiiti ki ibi
36 Ninha Yiisu asiisi koongi na ayeni ku nzo. Miyii mia nde miaswesii nha peembi a nde na bamuleeli: «Biindili bisi tsaba ya itiiti ki ibi mutso tsiee.» 37 Yiisu avutili kwaa bo: «Wuli mu ukunu mbutu dimbwe ni Mwaana a muutu. 38 Tsiee, ni tsi. Mbutu dimbwe ni babali ku tsini a tumimi dia Ipfumu kia mayula, na itiiti ki ibi ni babali ku tsini a litumu la Wu mubi. 39 Mutaata wuli mu ukunu mbutu dimbi, ni Saatana. Ukukuu mbutu ni manini a tsi. Babukukuu, ni batumu ba Nziaambi. 40 Weti bu bumaasa itiiti ki ibi mu ubumu kio ku mbaa, ni buu bukaaba mu manini a taanga. 41 Mwaana a muutu sa atsinduu batumu ba nde, bo sa bapalisa mu Ipfumu kia nde, boosi babali mu ubwiisi imiini kia babamosi, na ba bali mu usalila bubi. 42 Batumu baa sa babadumunu mu idunu kia mbaa, ku ba balayi bakaalili na bakaakweete mini. 43 Ka ninha, babanambita mu Nziaambi sa bangeyene weti tari mu Ipfumu kia Taayi a bo. Wuli na matswi nyaala ayuu!
Tsaba ya busini babaswee na bilaba bia tala
44 «Ipfumu kia mayula kiafwaanina na busini babwaswee mutso tsiee. Muutu bu asiolili bo, bwiswee bo. Nde luuli mu kinyi na nde yeni, yalii bioosi bi abaa na nde yiravutuu mu usuumbu tsiee yii.
45 «Ipfumu kia mayula kiabwafwaanina na muteeri a kaari wuli mu usaa bilaba bia tala. 46 Bu asolili imosi kia tala yavululu, nde yeni na yalii bioosi bi abaa, na nde suumbi ilaba kii.
Tsaba ya siele
47 «Ipfumu kia mayula kiabwafwaanina na siele li badumunu mu mubu na lili mu ukieese batswi ba mupili na mupili. 48 Bu limani na uluulu, balobi udutu lo natee mu mukoo a nziali, tumake bo badiaali mu usoolo batswi: batswi ba babwe baloosi mu mapwooyi, na babumi bababi. 49 Ni buu bukaaba ku manini a taanga. Batumu ba Nziaambi sa bayakabala bababwe na bababi, 50 mu udumunu bo ku idunu kia mbaa, ku balayi bakaalili na ukweete mini.»
Mbayili yi yinyatii na yi yikulu
51 Yiisu afuuli bo: «Beni diyuyi maa moosi?» Bo bamuvutili: «Ee-e». 52 Ninha Yiisu aleeli kwaa bo: «Ni mu buu, pasi muyiisi a mikele wu ukituu muyii a Ipfumu kia mayula afwaanina na ngaa nzo, wu upalisa kutso mbayili a nde yoosi, biloo bi binyatii na bi bikulu.»
Basi Nazareti a bali na likiinzi pe mu Yiisu
(Malako 6.1-6; Luka 4.16-30)
53 Yiisu bu amani uta matsaba maa, nde amatii nha mbuu yii, 54 na ayeni ku ngaanda yi nde akuli. Nde ayiisi mu nzo a makutunu ma Bayuudayo, na baata boosi babali nhaa bakimii. Bo baleeli: «Kuni nde abayi buyeri ba? Buni nde ali mu utuu uyiluu bimaanga bi? 55 A ni nde pe mwaana a mukomini a manzo? Mari a ni nguu a nde pe? Na baana ba nguu ba nde, a ni Yaki, Yoosefi, Simooni na Yude pe? 56 Na bakeri ba nde boosi a bali mu udiaala na bisi nha pe? Kuni nde abayi litu li loosi?» 57 Na mandaa maa moosi makikoonoso bo mu usa imiini mu nde. Ni mu buu Yiisu aleeli kwaa bo: «Bali mu ukiinzi mubili a Nziaambi mu mambuu moosi, ka ndila mu ngaanda yi nde abutuu, na mu kaanda la nde bali mu uhele ukiinzi nde.» 58 Nha mbuu yii, Yiisu a ayilii pe bimaanga bialaa mundaa pelili a imiini kia bo.
* 13:15 Yes 6.9-10. † 13:31 mutarede ikunu ki li mu umene mutso wooto, na kili mu ulutu mutele a muutu mu bula, na banyunyi utuu utuungu manzo ma bo mu mapaki ma kio. ‡ 13:35 Mkg 78.2.